Oorlog en liefde doen de standen sneuvelen

Downton AbbeySeizoen 27 afleveringen van 50 minuten€ 19,99

Het tweede seizoen van het Britse kasteeldrama Downton Abbey begint met een knal. Wie verlangde naar de parkachtige omgeving van de eerste serie, en de doorluchtige zalen van Highclere Castle in Hampshire waar de serie is opgenomen, krijgt de barre realiteit van een slagveld tijdens de Eerste Wereldoorlog. Daar staat kapitein Crawley, erfgenaam van Downton Abbey, in de nauwkeurig nagebouwde loopgraven aan het front.

De serie, geschreven door Oscarwinnaar Julian Fellowes (Gosford Park, The Young Victoria), schetst een kritisch maar dierbaar tijdsbeeld van Groot-Brittannië in de laatste jaren van de Eerste Wereldoorlog. De kruiende maatschappelijke verhoudingen die in de kleine samenleving op een statig landhuis langs elkaar schuren, komen langs in een snoer van onderlinge vetes en liefdesgeschiedenissen.

De oorlog maakte een grondig eind aan de stand der dingen. Zo moet de aloude landadel plaatsmaken voor de parvenu’s met geld. Model hiervoor staat de krantenmagnaat Sir Richard Carlisle, die met zijn geld en zijn mogelijkheden om roddels publiek te maken een zware schaduw laat vallen over het verhaal.

Hij houdt zijn toekomstige bruid, Lady Mary Crawley, in zijn macht door chantage. Als de kasteelbewoners na de oorlog lak krijgen aan de roddelpers (er zijn ergere dingen), verliest Carlisle, die een verre neef lijkt van Rupert Murdoch, zijn greep op de familie.

De oneindige afstand tussen de standen wordt geslecht. Vaak letterlijk doordat personages van verschillende rang met elkaar het bed delen. Meestal overigens met slechte afloop voor de deelnemers. Lady Sybil, een van de drie huwbare zusters die in de serie aan de man worden gebracht, volgt haar eigen wil en trouwt met de chauffeur. Gevolg is wel dat ze moet verhuizen naar Ierland. De meid Ethel blijft zitten met een ‘bastaard’. En als zelfs Robert Crawley, de pater familias, (tijdelijk) valt voor de charmes van een meid, eindigt dat met haar vertrek.

Een aardige extra voor de liefhebbers van de tv-serie is het commentaar van Fellowes en de producers van deze bekroonde serie bij de eerste aflevering. Je hoort de makers praten over ‘Allistair’ die precies wist hoe een militair uniform er toen uitzag, over een nieuwe labrador (‘a younger and jollier dog’), omdat de hond uit de eerste reeks oud en saai was.

Fellowes blijkt voor het verhaal vaak uit zijn persoonlijke familiegeschiedenis te hebben geput. Als Sybil zich beklaagt „omdat alle jongens met wie ze heeft gedanst, inmiddels zijn gesneuveld”, is dat een citaat van de oudere zus van zijn grootvader. Het zijn juist deze details die Downton Abbey bij vlagen ook ontroerend maken.

Frank Vermeulen