Europees links is machteloos

Er kunnen nog wat achterhoedegevechten plaatsvinden, maar het verzet tegen het ‘begrotingspact’ van de eurozone maakt weinig kans. De ratificatie van het verdrag lijkt in een paar landen zeker op problemen te zullen stuiten. Ierland zal de goedkeuring aan een referendum onderwerpen, de Nederlandse PvdA – wier stemmen de minderheidsregering hard nodig heeft – dreigt tegen te zullen stemmen, en de Franse socialistische presidentskandidaat François Hollande wil heronderhandelen als hij gekozen wordt. Meer in het algemeen wijzen de linkse partijen in Europa wetgeving af waarvan zij het idee hebben dat die is opgelegd door de verdedigers van een strikte begrotingsdiscipline.

De markten lijken zich tot nu toe niet veel zorgen te maken over het risico dat het pact uit elkaar valt, en terecht. Het verdrag heeft de steun nodig van slechts 12 van de 17 lidstaten van de eurozone. Als Frankrijk tot de weigeraars zou behoren, zou het pact zeker iets van zijn kracht verliezen. Maar de voornaamste punten van het verdrag – een steviger controle op de begrotingen en scherpere sancties – zijn onder Europees recht al volledig toepasbaar. Op instigatie van Duitsland hebben de leiders van de lidstaten van de eurozone er simpelweg mee ingestemd deze regels in een plechtiger vorm vast te leggen.

Het grootste probleem zou wel eens kunnen zijn dat de bezwaren tegen ratificatie door de soberheidsfanaten van de eurozone (Duitsland en de ECB) als een rechtvaardiging wordt gezien voor onverantwoordelijke regeringen om hun oude gewoonten te hervatten. Maar die angsten zijn overdreven. De rente op Franse staatsobligaties gaf nauwelijks een krimp toen het land door Standard & Poor’s werd afgewaardeerd. Maar de rente op Spaanse en Italiaanse staatobligaties, die nog steeds schommelt rond de 5 procent voor obligaties met een looptijd van tien jaar, is een krachtige waarschuwing voor de prijs die moet worden betaald voor zorgeloosheid.

In werkelijkheid is het waarschijnlijk tijd dat de autoriteiten van de Europese Unie voor een subtielere aanpak gaan kiezen, gezien de risico’s dat de huidige recessie, in samenhang met een blinde bezuinigingsdrift, de economie van de regio in een duikvlucht zal doen belanden. De soepelheid die vorige week jegens Spanje werd betracht was welkom. De partijen en regeringen die oproepen tot meer nadruk op groei hebben gelijk. Maar zolang de ‘ayatollahs’ het voor het zeggen hebben, maken ze weinig kans te worden gehoord.

Pierre Briançon