Debat over president is zeer Duits

Voor de derde keer in drie jaar kiezen Duitse parlementariërs een nieuwe president. Zeker is dat het Joachim Gauck wordt. Wat was zijn rol bij de Wende? Het verleden speelt op.

Joachim Gauck op een bijeenkomst in Frankfurt am Main in oktober 2010. Foto AFP

Zondag kiezen 1.240 afgevaardigden van de Bondsdag en de regionale parlementen een nieuwe president van Duitsland. Zijn naam is nu al bekend: Joachim Gauck. Hij zal met ruime voorsprong winnen van de twee andere presidentskandidaten, Beate Klarsfeld en Olaf Rose.

Die laatste is op de valreep naar voren geschoven door de NPD, een rechts-radicale partij die door haar aanwezigheid in enkele deelstaatparlementen ook mag deelnemen aan de Duitse presidentsverkiezing.

Rose maakt geen enkele kans. beate Klarsfeld (73), genomineerd door de uiterst linkse partij Die Linke, zal ook niet winnen. Over haar persoon heeft zich de laatste weken een zeer Duits debat ontsponnen. Net als over Joachim Gauck (72).

Klarsfeld staat bekend als nazi-jager. Klarsfeld en haar man wisten nazimisdadigers als Klaus Barbie en Kurt Lischka op te sporen. Ze maakte ook naam door de oorvijg die ze uitdeelde aan toenmalig bondskanselier Kurt Georg Kiesinger, waarna ze hem voor nazi uitschold.

Die Welt onthulde onlangs dat Klarsfeld voor de „beroemdste oorvijg uit de Duitse geschiedenis” (1968) tweeduizend mark had gekregen. En wel van het dictatoriale DDR-regime. Dit had haar tot „marionet van de communistische eenheidspartij” gemaakt.

Klarsfeld schreef ooit in haar autobiografie dat ze geld van de Oost-Duitse autoriteiten ontving als honorarium voor tijdschriftartikelen. De DDR steunde haar bij haar activiteiten als nazi-jager, gaf ze onlangs toe. „Wat is daar mis mee?”, vroeg ze strijdbaar. Maar het kwaad was geschied: Klarsfelds oorvijg was niets meer dan „een door de communisten betaalde pr-stunt”.

Ook Joachim Gauck is de afgelopen tijd doorgelicht. De Oost-Duitse dominee annex vrijheidsstrijder zou volgens sommige media bij de val van de Muur lang niet zo’n prominente rol hebben gespeeld als hij voor zichzelf opeist. Hij zou vooral hebben geprofiteerd van de inzet van anderen. „Een man met een neus voor de veranderende omstandigheden en het juiste moment, maar geen held,” zei een tv-commentator.

Dergelijke debatten zijn alleen in Duitsland mogelijk, het land waar de geschiedenis steeds weer opspeelt. Politici of prominenten kunnen altijd door het verleden worden ingehaald. Misschien waren ze zelf spion of meeloper. In de Duitse archieven dansen vele spoken rond.

Gauck en Klarsfeld hebben zich weinig van de ongunstige publiciteit aangetrokken. Beiden vertegenwoordigen voor de meeste burgers de goede kant van het Duitse verleden. In die zin zijn ze aan elkaar gewaagd.

Het is voor de derde keer in drie jaar dat de Bundesversammlung, het parlementaire gremium dat het staatshoofd kiest, in de Rijksdag bijeen is. Op 23 mei 2009 herkozen de afgevaardigden Horst Köhler, die een jaar later onverwachts aftrad. Waarna op 30 juni 2010 Christian Wulff werd gekozen. Hij won toen nipt van Gauck. Wulff moest vorige maand aftreden wegens voordeeltjes die hij zou hebben genoten in de tijd dat hij premier van Nedersaksen was.

De stemming is een logistieke nachtmerrie. De veiligheidsmaatregelen zijn immens. Het aantal zitplaatsen in de plenaire zaal van de Rijksdag moet speciaal voor de verkiezing worden uitgebreid.

Als alle leden van partijen die Gaucks kandidatuur steunen ook op hem stemmen, wordt hij met minstens 88,7 procent tot staatshoofd gekozen. Het kan iets minder worden. Klarsfeld wordt in staat geacht om meer parlementariërs aan zich te binden dan alleen die van Die Linke.