De Nieuwe Boekhandel houdt moedig stand

Boekverkopers hebben het zwaar. De omzet daalt, winkels sluiten, misère alom. In de Amsterdamse ‘Vogelaarwijk’ Bos en Lommer houdt De Nieuwe Boekhandel moedig stand. Met wijn, tweets, avondjes. „Vechten tegen het doembeeld van dichte rolluiken in de straat.”

Diep steekt een kalende man zijn neus in het glas. Ruim veertig mensen zijn op de wijnproeverij in de Amsterdamse buurt Bos en Lommer afgekomen. De Caspar Viognier 2009 valt in goede aarde. „Deze Egyptische wijn wordt midden in de woestijn gemaakt”, vertelt de jonge wijnhandelaar Pieter Rietman enthousiast terwijl hij rondloopt en de aanwezigen nog eens bijschenkt. Op de toonbank staan de flessen in rijen opgesteld.

Tot zover een gemiddelde avond bij een wijnhandel. Maar deze proeverij is niet in een wijnhandel, maar in De Nieuwe Boekhandel van Monique Burger (1963), aangesloten bij inkooporganisatie Libris. En als de glazen zijn gevuld met Caspar Viognier, stapt de jonge dichter Michiel van Rooij het podium op. Hij draagt een paar gedichten voor uit zijn onlangs verschenen bundel Afslag liefde.

En daarna is er weer een andere wijn. En weer een dichter. En zo gaat het door, een paar avonden per week. Schrijversinterviews, een leeskring, noem maar op.

De boekhandels in Nederland hebben het de afgelopen jaren zwaar gehad. Over de hele linie vertonen omzet en aantal verkochte boeken een verder dalende lijn. Boekwinkels sluiten en worden vervangen door andere middenstand.

Een kleine boekhandel blijft moedig weerstand bieden. De omzet van De Nieuwe Boekwinkel steeg afgelopen jaar met 16 procent ten opzichte van het eerste jaar. Hoe lukt Monique Burger dat?

„Blijven vernieuwen”, zegt ze. „Vaste klanten blijven niet automatisch terugkomen en nieuwe klanten weten je niet vanzelf te vinden. Elke seconde van de dag staat bij mij een radar aan die zoekt naar nieuwe ideeën om boeken te verkopen.”

Burger denkt dat een belangrijke voorwaarde voor het succes de combinatie is tussen de fysieke winkel en de digitale evenknie. „Onze website is cruciaal”, zegt ze. „Van de week was het slecht weer. Er waren weinig klanten in de winkel, maar in de webshop regende het bestellingen.” Ook op andere manieren wordt er digitaal gewerkt: de winkel heeft WiFi, zodat mensen die een e-book willen aanschaffen dat meteen op het apparaat kunnen zetten. Aan de kassa moet je elektronisch betalen: pin only.

In de jaren negentig liep Burger eens binnen bij de boekhandel aan de Bos en Lommerweg 227, die toen nog Omta heette. Gevestigd in wat sinds 2007 een ‘Vogelaarwijk’ is, waar een groot deel van de bevolking Turks of Marokkaans is, jong, arm en laagopgeleid, en de laatste jaren onder jonge, hoogopgeleide mensen in opkomst. „Ik was bedrijfsleider bij de Island Bookstore in de Jordaan en dacht: ‘Wauw, dat dit kan! Een ruim gesorteerde boekhandel in deze buurt.’ Maar ik dacht ook: ‘Wauw, dat dit kan! Een donkere, propvolle winkel met een jaren-zeventig-interieur die toch rendabel is’.”

In juni 2009 las ze dat Omta te koop of te huur was. „Dat liet me niet meer los, want ik wilde toen al heel graag voor mezelf beginnen.” Een half jaar later begon Burger anoniem een Twitteraccount waarop ze de komst van ‘De Nieuwe Boekhandel’ aankondigde. „Ik was eerder met de clicks dan met de bricks. Ik heb de volgers, die vaak in de buurt woonden, geraadpleegd welke rubrieken we in de winkel zouden opnemen.” Terwijl ze via Twitter de bevolking van Bos en Lommer probeerde warm te laten lopen voor haar zaak, werd Burger in 2010 op de boekenvakconferentie in Elspeet uitverkozen tot beste Boekverkoper van Nederland. „Die uitverkiezing gold nog voor mijn werk in de Island Bookstore, de jury wist niks van mijn nieuwe plannen.”

Inmiddels is de zaak anderhalf jaar open en staan er in de ritmisch naar voren en achter verspringende blauwe boekenkasten vijfduizend titels. De rest kan via de site worden besteld. Burger: „Via de site en zelfs via Twitter ontvang ik veel bestellingen. Het is goed als mensen ook hun online bestellingen bij hun buurtboekwinkel doen; op die manier hol je je eigen leefomgeving niet uit. Ik schets graag het doembeeld van neergelaten rolluiken in je eigen straat.”

Burger is erg actief binnen Bos en Lommer. Ze is medeoprichter van een platform voor buurtinitiatieven (www.boloboost.nl), lobbyde met succes voor een biologische winkel en praat regelmatig mee met het stadsdeel over de verdere ontwikkeling van de wijk.

Tijdens de wijnavond zit ze achter de balie. Op haar computerscherm staat Tweetdeck open, zo kan ze direct reageren op vragen die klanten haar via Twitter stellen. Zoals wanneer Annelies Beltman het boek Voetbal is liefde van Willem Vissers zoekt. Dan tikt Burger terug: ‘@anneliesbeltman nee, uitgeverij heeft 't verramsjt, restpartij is okt 2011 naar De Slegte gegaan, dus daar heb je nog kans #voetbalisliefde’.

En als ze esoterische boeken inkoopt, twittert ze dat ze daar zelf ‘te nuchter’ voor is. Om een paar dagen later om de tafel te gaan zitten met een achttal klanten en een stapel aanbiedingscatalogi om een selectie van esoterische must-haves te maken. Een latente wens is een kast met Arabische literatuur.

Twee maanden geleden werd De Nieuwe Boekhandel op een haar na uitverkozen tot Nederlandse boekhandel van het jaar – dat werd Paagman in Den Haag.

Het juryrapport: „De jury vindt De Nieuwe Boekhandel een potentiële winnaar, maar gezien haar korte bestaan en de minder stabiele financiële basis, vond de jury het dit jaar nog te vroeg.”

Waar staat De Nieuwe Boekhandel over vijf jaar? „Ik wil verder gaan met het integreren van fysiek en digitaal. Die twee moeten wat mij betreft naast elkaar, door elkaar heen, blijven bestaan. Er komen weer nieuwe technologieën, nieuwe sociale netwerken, maar wat het ook is, wij zijn erbij.”