Basken zijn genetisch gewone Europeanen

Basken zijn genetisch niet verschillend van andere West-Europeanen. Op grond van hun afwijkende taal en cultuur hadden sommige wetenschappers dat wel verwacht. Franse en Spaanse genetici publiceerden hun analyse van het Baskische DNA maandag in het wetenschappelijke tijdschrift Molecular Biology and Evolution.

Het Baskische volk leeft tegenwoordig rond de westelijke uitlopers van de Pyreneeën, in het Spaans-Franse grensgebied. Het Baskische is een van de weinige niet-Indo-Europese talen, de taalgroep waartoe vrijwel alle talen in Europa behoren. Naar schatting hebben 650.000 mensen het Baskisch (Euskera) als moedertaal.

Genetici proberen al lang te achterhalen of de Basken zich ook genetisch onderscheiden van andere Europeanen, maar de tot nu toe gepubliceerde studies waren klein van opzet en spraken elkaar tegen. Daarom besloten de genetici om nu niet alleen het DNA van Basken te analyseren, maar ook dat van de inwoners van het gebied waar tot een paar eeuwen geleden nog Baskisch werd gesproken. In totaal namen de onderzoekers bij 900 mensen bloed af.

De Basken bleken genetisch niet uniek. Hun DNA vloeit naadloos over in de genen van Catalanen en de inwoners van het naburige Gascogne en Aragon.

Wel was de totale genetische diversiteit van mensen die Baskisch spreken lager dan die van de niet-Basken. Dat kan wijzen op een recente isolatie: misschien kregen de Basken de laatste eeuwen vooral onderling kinderen terwijl hun buurvolken zich met elkaar vermengden.

De genetici ontdekten wel duidelijke verschillen binnen de Baskische populatie. Die verschillen zijn duizenden jaren oud, en vallen min of meer samen met de territoria van de stammen die hier 2.000 jaar geleden leefden.

Over de voorouders van de Basken is maar weinig bekend. Klassieke Romeinse en Griekse geschiedschrijvers spreken van zes stammen die tussen de rivieren Garonne en Ebro leefden. Uit inscripties van namen, goden en plaatsnamen weten archeologen zeker dat twee van die stammen, de Aquitani ten noorden van de Pyreneeën en de Vascones in het zuiden, een voorloper van de Baskische taal spraken.

Ook de verspreiding van de vijf officieel erkende dialecten van het moderne Baskisch overlapt met deze tribale territoria. De Baskische dialecten zijn pas 15 eeuwen geleden ontstaan, en kunnen dus niet direct van de stammen zelf afkomstig zijn. De onderzoekers denken dat rivieren en bergen natuurlijke grenzen vormden voor de Baskische stammen én die van de later ontstane dialecten. Niet de inwoners, maar het landschap zelf bepaalde de culturele contouren van het huidige Baskenland.

Lucas Brouwers