Achter de computer duiken

Duikliefhebbers kunnen online rondsnorkelen langs zeeschildpadden en koraal. Met Google Seaview is straks het complete Great Barrier Reef te zien.

Het beschermde natuurgebied Dry Tortugas National Park in Florida. AFP

Snorkelen in het veilige comfort van uw eigen huis. Het zou de punchline kunnen zijn van Seaview, een project van internetkolos Google, de Universiteit van het Australische Queensland en de Britse Caitlin Group, een verzekeraar die een duurzaam imago ambieert. Eind februari onthulde dit consortium het eerste onderwaterparcours dat, à la Google Streetview, de online-kijker een panoramisch zicht geeft op de omgeving, in dit geval een stuk koraalrif van het Great Barrier Reef aan de Australische Oostkust. Kijkt u gerust even mee: seaview.org, dan weten we dat we het over hetzelfde hebben.

Over het praktische nut kun je discussiëren, maar het levert nu al schitterende beelden op, dat je zegt: Jacques Cousteau 2.0. Het blijft natuurlijk gewoon vissen bekijken door een raampje, maar dat is écht snorkelen welbeschouwd ook.

Nu is er nog maar een paar honderd meter maritiem parcours bij het kleine Heron Island digitaal ontsloten. Maar daar moeten in rap tempo honderden kilometers bijkomen zodat het complete Great Barrier Reef met een lengte van 2.300 kilometer zo gedetailleerd in de beeldbank belanden als, bij wijze van spreken, de Amsterdamse binnenstad met Streetview. Het vastleggen van andere onderwatergebieden wordt niet uitgesloten: dat virtuele duiken, waarvoor ook al de term Google Ocean viel, gaat groot worden.

De techniek die is gebruikt om tot dit Seaview te komen, verschilt niet veel van die van Streetview. Dat laatste online project draait op een beeld- en databank die is gevuld door camera’s op het dak van autotootjes. Intussen is de halve verstedelijkte wereld omgezet in opvraagbare nullen en enen. Bij Seaview zijn die autootjes vervangen door duikers die tussen de koralen slieren, voortgetrokken door een onderwaterscooter, voorzien van een camerasysteem met fisheye-lenzen (niet bedoeld als woordspeling) met een gezichtsveld van 360 graden. De beelden belanden op een harde schijf die aan de wal wordt uitgelezen.

Die scooters zijn een ontwerpverhaal apart. Het zwarte, organische ontwerp vertoont onmiskenbaar beeldrijm met de Nautilus, die kruising tussen een onderzeeboot en een kathedraal waarmee kapitein Nemo Jules Verne’s „20.000 mijlen onderzee” aflegde.

Dat hoeft trouwens geen toeval te zijn. De Universiteit van Queensland, geldmachine Google en de groene Caitlin Group zouden zichzelf uit imago-overwegingen vast graag belichaamd zien in Nemo, zélf wetenschapper, puissant rijk en begaan met de onderwaterwereld.

Opwarming

Volgens professor Ove Hoegh-Guidberg, de hoofd wetenschapper van Seaview, kan het project belangrijke kennis opdoen over, onder meer, de klimaatverandering. Van alle studies naar de opwarming van de aarde, zegt hij op de promotievideo, zijn negen op de tien gericht op de veranderingen die dit op het land teweeg brengt. Dit is, zei hij bij de lancering niet zonder gevoel voor overdrijving „zoiets als het Amazone-gebied betreden in de negentiende eeuw”. Want er wordt dan wel veel gedoken tegenwoordig, maar het wetenschappelijke gehalte daarvan is verwaarloosbaar.

Seaview berust op drie pijlers met wetenschappelijk nut. Allereerst is er de verkenning van ondiep water, waarvan dat paar getrokken camerabaantjes bij Heron Island een voorbeeld waren. Wanneer de duikers die frequent uitvoeren, kunnen die over de jaren een beeld schetsen van structurele veranderingen van de koralen, of van de vispopulaties.

Duikers zullen daarnaast met hun camerascooters op een diepte van 30 tot 100 meter gelijksoortige beelden schieten, maar dat zal minder aansprekend materiaal opleveren, aangezien daar weinig licht is en dus minder zeeleven krioelt.

En, dat is de laatste pijler, betrokken biologen gaan ook bijhouden of er, en zo ja waar en hoe vaak, tijgerhaaien, zeeschildpadden en mantaroggen door het beeld zwemmen. Over hun trekgedrag is namelijk weinig bekend. Intussen zou al een dwergzeepaardje zijn ontdekt van een tot dusver onbekende soort, evenals vier onbekende koraalsoorten.

Het gaat niet alleen om de wetenschap, meldde het consortium bij de tewaterlating van het project. Dat miljoenen mensen kennis kunnen maken met de wondere onderwaterwereld is ook goed voor het vergroten van de notie dat de natuur kwetsbaar is. En dat die miljoenen daarbij meteen vernemen dat dit alles wordt bekostigd door Google en de Caitlin Group, zal men op de betreffende hoofdkantoren geen onaangename bijkomstigheid vinden.

Goed, nuttig voor de wetenschap en behulpzaam bij het creëren van duurzaam draagvlak. Maar, wat hebben wíj er aan? Misschien valt de parallel met Google Streetview en vooral Google Earth door te trekken. Dat zijn ongekend handige instrumenten voor het vinden van vakantiebestemmingen. Als je websites van hotels, vakantiehuizen en campings moet geloven, dan zijn ze allemaal gelegen in historisch werelderfgoed en rustgebieden voor wild. Komen stranden in beeld, dan liggen daar uitsluitend fotomodellen op. Alleen de extreem goedgelovige trapt daar in.

Die twee Google-instrumenten lenen zich uitstekend voor ontmaskering van mythische bestemmingen. Die lommerrijke camping blijkt volgens Earth naast de afrit van een containerterminal te liggen en dat schilderachtige hotel onder de rook van een leerlooierij. En op het koperen plaquette aan de hoofdingang van dat gefortificeerde complex naast dat popperige vakantiehuis vallen met Streetview nog net de woorden ‘mental institution’ te ontcijferen.

En zo zou het ook kunnen gaan met Seaview: snorkel digitaal eventjes door het zeewater waarvan je een volgende zomer van plan bent er in te duiken. Turf je iets te veel afgezonken motoronderdelen, bovenlangs scheurende jetski’s en te weinig vis: surf dan naar andere kusten.