'Rode prins' was te flamboyant

Met de val van Bo Xilai, het boegbeeld van een linkse stroming in China, lijkt de machtsstrijd binnen de partijtop beslecht.

Correspondent China

SHANGHAI. In de machtsstrijd over de samenstelling van het toekomstige Chinese Politbureau heeft Bo Xilai (62), een van de belangrijkste kandidaten en partijsecretaris van Chongqing, verloren. Hij is gisteren door het zittende Politbureau ontslagen uit al zijn functies in de zuidwestelijke groeimetropool met 32 miljoen inwoners.

Bo, die als zoon van een bekende communistische revolutionair in de volksmond een ‘rode prins’ wordt genoemd, was door zijn flamboyante bestuursstijl en zijn populistische campagnes steeds meer in opspraak geraakt. Hij gold als het boegbeeld van het ‘Chongqingmodel’, een linkse stroming in de Communistische Partij die hamert op meer sociale gelijkheid en eerlijker verdeling van de welvaart.

„Bo’s grote fout is geweest dat hij de mores van de rode elites heeft geschonden”, oordeelt Wu Si, hoofdredacteur van het hervormingsgezinde maandblad Yanhuang Chunqiu. „Hij had zich stil moeten houden, hij had discreet moeten lobbyen, hij koos voor een Amerikaanse stijl. Hij heeft ook met zijn rode propagandacampagnes, die goed vielen bij de bevolking, de vrees voor een nieuwe Culturele Revolutie aangewakkerd. De angst voor een herhaling van die periode van politieke experimenten en chaos zit heel diep bij de elites in de partij”, zegt Wu Si. Zijn historisch tijdschrift wordt zowel volgeschreven als gelezen door de Pekingse partijtop en gepensioneerde topfunctionarissen.

Zhang Lifan, historicus en vaak offline gehaalde blogger in Peking, ziet in het plotselinge ontslag van Bo Xilai de hand van vicepresident Xi Jinping. Die wordt beschouwd als de belangrijkste kandidaat voor het partijleider- en presidentschap, wanneer zittend president Hu Jintao dit jaar met pensioen gaat.

„Xi is een rode prins, net als Bo. Xi wil straks in zijn Politbureau niet zo’n uitgesproken figuur als Bo Xilai, zeker niet iemand die op zo’n krachtige manier voor zijn meningen uitkomt. In het Politbureau worden besluiten bij consensus genomen. Dat is een model waar Bo niet in past”, aldus Zhang Lifan.

„Bo heeft alle regels van de Chinese politiek overtreden door zich zo openlijk te kandideren en door zo vaak in de media te verschijnen. Hij gebruikte bovendien zijn campagnes tegen de georganiseerde misdaad om tegenstanders en welgestelde families in Chongqing volledig te vernietigen”, zegt hoofdredacteur Wu Si.

Niet alleen drieduizend maffiosi, politieagenten, corrupte partijfunctionarissen en bordeelhouders werden opgepakt, berecht en in enkele gevallen geëxecuteerd, ook de families van rijke projectontwikkelaars, advocaten en kritische journalisten werden hard aangepakt. Volgens een van die naar het buitenland gevluchte projectontwikkelaars zou Bo Xilai in Chongqing „onder het mom van het Chongqingmodel een campagne van rode terreur’’ hebben gevoerd, volgens Li Jun in gesprek met The Wall Street Journal.

Bo zelf noemde vorige week tijdens het Nationale Volkscongres deze aantijgingen pure laster.

Historicus Zhang Lifan, die in Peking op straat altijd wordt geschaduwd door een agent van de nationale veiligheid, ziet in het ontslag van Bo ook een teken dat in de hoogste regionen van de CPC, intensief wordt nagedacht over de toekomstige koers van China. Over die koers is men het nog lang niet eens, zoals gisteren ook kon worden opgemaakt uit het pleidooi van premier Wen Jiabao voor nieuwe economische en politieke hervormingen. Hij waarschuwde zelfs uitdrukkelijk voor een herhaling van de Culturele Revolutie.

Met de uitschakeling van Bo Xilai is de strijd om de functies, de verschillende ideeën en toekomstige modellen voor het land nog lang niet voorbij. Zeker tot het achttiende Partijcongres in oktober – wanneer er een nieuw Politbureau wordt gepresenteerd – en waarschijnlijk lang daarna, zal de toekomstige koers van China voor veel commotie blijven zorgen.