Nieuwe leider start beter dan Cohen

Nieuwsanalyse De PvdA krijgt na een levendige campagne een nieuwe impuls. Door de verkiezingsstrijd om het leiderschap staat de partij weer middenin het politieke debat.

Door onze redacteur Derk Stokmans

Volle zalen, verkiezingsballonnen en adrenaline. Veel PvdA’ers kregen een vrolijk gevoel over de leiderschapsstrijd binnen hun partij. Toen de PvdA de afgelopen weken in verschillende peilingen wat opkrabbelde en ook nog eens een groei met 500 leden meldde, was het geluk compleet. De partij leefde weer.

Na vandaag is de campagne-euforie voorbij. De nieuwe PvdA-leider, om vier uur bekendgemaakt, zal verder gaan waar voorganger Job Cohen de partij achterliet. In een diep dal.

Of niet? De depressie wegens slechte peilingen en een aarzelende leider heeft op veel plekken binnen de PvdA plaatsgemaakt voor de hoop dat het nu allemaal beter kan worden, niet ’t minst onder leden van de Tweede Kamerfractie zelf.

Het doet een beetje denken aan de dagen nadat Wouter Bos in maart 2010 zijn opvolger Job Cohen had gepresenteerd. Iedereen riep het. ‘Yes we Cohen’. Peilingen voorspelden een monsterzege voor de PvdA. Totdat Cohen aan zijn eerste verkiezingsdebat meedeed.

De situatie is niet geheel vergelijkbaar. De nieuwe leider is, anders dan Cohen, niet geparachuteerd door zijn voorganger en heeft wél ervaring met hoe ruig het er in de Tweede Kamer tegenwoordig aan toe gaat. En het is prettig te beginnen met een mandaat van de PvdA-leden op zak. Ook zijn de verwachtingen minder hooggespannen. Aan een nieuwe Barack Obama denkt niemand meer.

De nieuwe leider krijgt ook kans warm te lopen in Kamerdebatten, zonder het direct onder de hitte van de studiolampen te moeten opnemen tegen debatmeesters als Mark Rutte en Geert Wilders in een nationale verkiezingscampagne. Een andere opsteker: oppositievoeren tegen dit kabinet wordt steeds makkelijker naarmate de lijst bezuinigingen langer wordt en de regeervermoeidheid bij VVD, CDA en PVV toeneemt. Zelfs communicator Rutte lijkt niet meer zo ongenaakbaar als in de eerste maanden van zijn premierschap.

Geheel probleemloos zal de herstart niet zijn. De vier verliezers moeten hun plek in de fractie hervinden, en zich ondergeschikt maken aan de concurrent. Als zij zich niet in dat lot schikken, kan de trots over het openlijke debat in de partij snel omslaan in interne ruzies. Het schrikbeeld is natuurlijk de manier waarop Rita Verdonk haar nederlaag tegen Mark Rutte om het leiderschap van de VVD verwerkte. Zij bleef aan zijn positie knagen, en Rutte werkte haar de fractie uit. Het duurde nog twee jaar voordat de VVD-leider zich aan die geschiedenis ontworstelde.

Wat de VVD van deze strijd leerde, is dat interne onenigheid schadelijk is voor de electorale kansen. PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman heeft uit de leiderschapsstrijd bij zijn partij de tegenovergestelde conclusie getrokken. „Iedereen die zegt dat mensen het binnen een partij altijd eens zijn, liegt.” Voor Spekman is deze campagne het begin van een niet meer aflatende discussie binnen de partij. Want: „Als je elkaar bevecht, worden je ideeën beter.”

Met een PvdA achter zich die voortdurend debatteert over de wijsheid van partijbesluiten, zal van de nieuwe leider een hoge dosis zelfvertrouwen worden gevraagd.

Lees alles over de uitslag van de verkiezingen op nrc.nl