Het uiterlijk moet het innerlijk blootleggen

Koos Breukel: Being Dutch. Van Zoetendaal Publishers, € 35,00

Koos Breukel wordt door velen gezien als de beste portretfotograaf van Nederland. Door de jaren heen heeft hij een indrukwekkend en eigenzinnig oeuvre opgebouwd. Being Dutch is een prachtig gedrukt boek, dat een selectie toont uit zijn studioportretten van de afgelopen vijftien jaar. Sommige daarvan zijn gemaakt in opdracht, maar de meeste heeft hij op eigen initiatief in zijn studio uitgenodigd. Wie het werk van Breukel kent, weet dat hij gefascineerd is door het uiterlijk dat het innerlijk bloot legt. Hij is niet op zoek naar schoonheid, maar naar echtheid. Juist de rimpel, misvormingen en littekens laten zien waar mensen door worden gevormd.

Being Dutch bevat portretten van bekende mensen, zoals politici, acteurs en fotografen, en van mensen uit het leven van Breukel zelf. Juist die afwisseling tussen bekend en – voor ons – onbekend, maakt dat dit boek niet over de geportretteerden gaat, maar over de maker.

Het boek is enigszins chronologisch opgebouwd, waarbij goed is gekeken naar de combinaties van beelden die elkaar versterken. Zo ga je al bladerend door de periodes van zijn werk, waarin nuances voelbaar zijn. Het is niet alleen de overgang van zwart-wit naar kleur. Waar in zijn oude werk de poses het uitgangspunt van het portret zijn, lijken het in zijn recentere werk de gebaren te zijn waardoor hij zich laat leiden. Tegelijk lijkt hij met zijn recentste statige portretten van politici weer terug te grijpen op zijn oude werkwijze. Deze kleine veranderingen laten de noodzaak zien van de maker die zichzelf moet blijven bevragen en onderzoeken om werk van dit niveau te kunnen blijven maken.

Het boek is niet heel verrassend voor wie het werk van Koos Breukel kent, maar is wel een bevestiging van hoe goed hij nog altijd is.