Goldman is ideale boeman tijdens crisis

De financiële sector vreest de gevolgen van de kritiek op de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Waarom ligt juist deze bank zo onder vuur? De verschillen met andere iconische bedrijven zijn niet zo groot.

Een vermaard, zelfs iconisch, Amerikaans bedrijf is volop in het nieuws.

Het is een beursgigant met een marktwaarde van ruim 550 miljard dollar. Het bedrijf ziet zichzelf, en wordt gezien, als de crème de la crème. Ben je de slimste? Dan wil je daar werken. De producten zijn ingenieus, gewild en gaan de hele wereld over. Maar de klant is niet heilig. De winst wel. Voor iedere handeling, ieder extraatje moet de klant dokken. Daardoor weet het bedrijf – geleid door topmannen die zichzelf soms lijken ter vergelijken met de Messias – astronomische winsten te boeken.

Goldman Sachs? Nee, Apple.

Vanaf vandaag is de nieuwe iPad te koop. In Tokio speelde zich het inmiddels gebruikelijke tafereel af voor winkels van Apple. Bijna 500 mensen stonden in de rij om de derde versie van de tabletcomputer te kopen. Grote kans dat ook nu de iPad een melkkoe wordt voor Apple.

Toch is Goldman Sachs geen gek antwoord. Vergelijk Goldman Sachs, zoals verwoord in de ontslagbrief van derivatenhandelaar Greg Smith, met Apple. Er zijn overeenkomsten. Goldman zou klanten structureel ongewenste aandelen en transacties aansmeren om maar zo veel mogelijk geld te verdienen. Hoeveel verschilt de werkwijze van Apple? Het bedrijf smeert klanten weliswaar niet ongevraagd producten aan, maar weet wel te zorgen dat de klant maximaal betaalt voor de gewenste producten. Bijvoorbeeld, een nieuwe voedingskabel voor een Macbook kost 79 euro. Concurrent Dell vraagt voor een soortgelijk snoertje 50 euro.

Het verschil? Een handig magneetje dat voorkomt dat de laptop valt of kapot gaat als er aan de voedingskabel wordt gerukt. Met andere woorden, de klant betaalt voor de kracht van het ontwerp en de brille van de designers. Dat gaat ook op voor Goldman Sachs. Praat met een econoom van de zakenbank en de kans is groot dat je een scherp en onderbouwde analyse krijgt.

Wereldleiders hopen momenteel vurig dat stormachtige groei in de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India, en China) de mondiale economie overeind kan houden. De term BRIC is een bedenksel van Goldman-econoom Jim O’Neill uit 2001. Achteraf geen slecht inzicht.

Goldman wordt vaak geheimzinnigheid verweten. Het bedrijf zou pas in jaren zeventig een persvoorlichter in de arm hebben genomen. Journalisten werden nauwelijks te woord gestaan. Sinds de beursgang in 1999 moet het bedrijf transparanter zijn, maar er blijft een zweem van geslotenheid aan de zakenbank kleven.

Hetzelfde geldt voor Apple. De technologiewereld wordt soms gek door de geslotenheid van Apple. Het bedrijf weigert steevast commentaar over toekomstplannen, terwijl onbevestigde geruchten over nieuwe computers en telefoons juist een enorme buzz around the brand creëren. Dat is goed voor het aandeel Apple.

Natuurlijk zijn er verschillen. Apple is een 36-jaar jong technologiebedrijf uit Cupertino aan de Westkust van Amerika. Goldmans Sachs blijft een 143-jarige conservatieve zakenbank uit New York.

Toch blijft de vraag waarom miljarden consumenten dwepen met Apple terwijl Goldman Sachs wordt weggezet als kwade genius. Het antwoord lijkt duidelijk: Goldman is het boegbeeld van de financiële sector die de wereld in een diepe crisis heeft gestort en nu nog steeds ongestraft miljardenwinsten opstrijkt.

Topman Jamie Dimon van concurrent JP Morgan heeft ook door dat reactie die de ontslagbrief van Goldman-bankier Greg Smith heeft losgemaakt, geldt voor de hele sector. Dimon riep zijn bankiers op de problemen bij Goldman niet uit te buiten door klanten weg te trekken.

Natuurlijk treffen Goldman Sachs en alle andere banken blaam voor de crisis. Maar werd de crisis ook niet veroorzaakt door de doorgeslagen consumptie-economie in de VS? Amerikanen leenden spotgoedkoop en leefden boven hun stand. Ze kochten te veel huizen en auto’s. En iPhones en Macbooks. Slecht voor de stabiliteit van de wereldeconomie, goed voor Apple.