De Franse verkiezingen vertonen Europese trekjes

Europees links betuigt dit weekend steun aan François Hollande. Angela Merkel wil dat Sarkozy wint. Maar de Fransen willen niet te veel ‘inmenging’ in de campagne.

Niet alle Duitsers hopen, zoals bondskanselier Angela Merkel, op een zege van Nicolas Sarkozy bij de presidentsverkiezingen in Frankrijk. Er zijn ook Duitsers die duimen voor François Hollande.

Twee Duitse sociaal-democraten zijn dit weekend in Parijs om de socialistische uitdager van Sarkozy een hart onder de riem te steken: Martin Schulz, voorzitter van het Europees parlement, en Sigmar Gabriel, voorzitter van de SPD.

In een interview met Le Monde legt Gabriel uit waarom hij hoopt op Hollande. „Merkel wil een democratie conform de vrije markt. Wij, sociaal-democraten en socialisten, willen net het omgekeerde, vrije markten conform de democratie. Dat is wat ons bindt met Hollande, dat is waarom we zo hopen op zijn overwinning.”

Gabriel staat niet alleen. Overal in Europa hopen sociaal-democraten dat een linkse zege in Frankrijk de Europese sociaal-democratie een nieuw elan kan geven.

De komst van de Duitsers, samen met nog enkele andere prominente vertegenwoordigers van Europees links zoals de Belgische premier Elio Di Rupo, wordt aangekondigd als een ‘seminar over een gemeenschappelijke progressieve visie op Europa’ en mag zeker geen campagnebijeenkomst heten. Want de campagne mag dan enkele Europese trekjes vertonen, het al te openlijk etaleren van buitenlandse, en zeker Duitse steun, kan de zegekansen ernstige schade toebrengen. De meeste Fransen beschouwen zoiets als ‘inmenging’ in Franse aangelegenheden.

Dat ondervond eerder Sarkozy. Nadat Merkel, nog voor de officiële aankondiging van zijn kandidatuur, haar voorkeur had uitgesproken voor de huidige president, kostte hem dat enige procentpunten op de populariteitsmeter, die toch al niet in zijn voordeel uitslaat. Het idee om Merkel ook te laten opdraven bij verkiezingsbijeenkomsten werd met stille trom begraven.

Ondanks die belangstelling vanuit het buitenland en ondanks de Europese crisis, gaat het in de campagne zelden over Europa of de Europese Unie. Zeker, er wordt hier en daar een idee gelanceerd, er wordt aangedrongen op aanpassing van het nieuwe Europese begrotingsverdrag (Hollande) en het Verdrag van Schengen (Sarkozy), maar dat is in de eerste plaats toch voornamelijk verkiezingsretoriek.

„Een groot Europees project ontbreekt. Het gaat altijd maar om Frankrijk in de wereld, tot op een niveau dat het me soms doet lachen, mocht het niet zo treurig zijn”, aldus professor Dominique Reynié van de pro-Europese denktank Fondapol.

Hollande kreeg veel aandacht met zijn verkiezingsbelofte dat hij opnieuw zal onderhandelen over het pact voor de euro, en dat hij daarnaast een pact voor de groei zal sluiten. Het kwam hem op ferme kritiek te staan van rechts, die Hollande verweet de Europese eenheid en de euro in gevaar te brengen.

Vervolgens kwam het – door Berlijn met kracht ontkende – gerucht dat Merkel Hollande vanwege diens standpunt over het europact niet wil ontvangen, samen met andere centrum-rechtse leiders zoals de Brit Cameron, de Italiaan Monti en de Spanjaard Rajoy.

Maar Hollande krijgt ook openlijk steun, nu van Gabriel uit Berlijn. En in de wandelgangen is te horen dat wel meer politici en landen te vinden zijn voor het idee van Hollande, ook al weet iedereen dat groei zich niet laat decreteren. Spanje bijvoorbeeld zou het niet erg vinden als het door de Duitsers opgelegde strakke ritme voor begrotingsdiscipline wat wordt afgezwakt.

Franse diplomaten verwijzen naar 1997, toen de socialisten na hun zege bij de parlementsverkiezingen ook een wijziging van het Stabiliteits-en Groeipact eisten, en kregen. Ook toen ging het over groei. Zij maken zich dus geen zorgen over de eis van Hollande. „Als hij wint, dan krijgt hij zijn groei-paragraaf in het Verdrag en is iedereen weer tevreden. Europese leiders kunnen het zich niet permitteren om vijf jaar lang ruzie te maken met elkaar”, zegt een hoge diplomaat van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Hetzelfde geldt voor de harde woorden van Sarkozy over Schengen. Zijn ideeën over een hardere opstelling en meer controle kunnen rekenen op steun in bijvoorbeeld Kopenhagen en Den Haag. Nederland voert al paspoortcontroles uit op de internationale Thalys-trein. Zijn dreigement dat hij uit Schengen wil stappen is er enkel om de kiezers van het Front National naar zijn kamp te lokken, en dus voor binnenlands gebruik. Het kwam hem op felle kritiek te staan van onder meer de liberale fractieleider in het Europees parlement, Guy Verhofstadt.

Het valt niet uit te sluiten dat ook Hollande, om die kiezers voor zich te winnen in de tweede ronde, de komende weken nog uitpakt met anti-Europese ideeën. De linkse Parti du Gauche van Jean-Luc Mélenchon scoort met ideeën als het verlaten van de euro door Frankrijk. Mélenchon staat nu op 11 procent in de peilingen. Maar zelfs al zou Hollande enige ideeën van Mélenchon overnemen, dan zullen ze na de verkiezingen snel worden opgeborgen.