'Criminaliteit in Tiel is sterk gestegen'

Nederland, 13 december 2011 touwtje uit de deur foto Truus van Gog/Hollandse Hoogte gog/Hollandse Hoogte

De aanleiding

Next.checkt goes local en neemt ditmaal het nieuws in Tiel onder de loep. Afgelopen zaterdag stuitte de redactie op een kop in De Gelderlander: ‘Criminaliteit in Tiel sterk gestegen.’ Gevolgd door: ‘Of het de recessie is, een golf vanuit Oost-Europa of dat er een nieuwe generatie crimineeltjes is opgestaan in Tiel; niemand kan het zeggen. Feit is wel dat de criminaliteit in de stad in 2011 enorm gestegen is. Inbraken, overvallen, mishandelingen, bedreigingen, diefstal; alle zijn met tientallen procenten toegenomen. Meest ingrijpend: het aantal woninginbraken dat met 523 aangiftes 83 procent hoger ligt dan in 2010.’

Interpretaties

We checken of de criminaliteit in Tiel inderdaad sterk is gestegen. Basis van die bewering is de toename „met tientallen procenten” van het aantal inbraken, overvallen, mishandelingen, bedreigingen en diefstal zoals beschreven in het artikel. Auteur van het artikel is Menno Provoost, lokale verslaggever van De Gelderlander. Zijn voornaamste bron zijn de cijfers uit het rapport Integrale Veiligheid 2012 dat de gemeente enkele dagen eerder had gepresenteerd. De cijfers uit het rapport zijn weer gebaseerd op aangiftecijfers van de politie Gelderland-Zuid uit 2011.

En, klopt het?

Vergeleken met de aangiftes in 2010 nam het aantal in 2011 inderdaad toe, zegt het rapport. Aangifte van bedreiging nam met 22 procent toe van 88 tot 107, die van overvallen met 38 procent van 8 naar 11, van mishandelingen met 19 procent van 159 tot 190 en de aangifte van woninginbraken met 83 procent van 286 tot 523. Kijken we ook naar eerdere criminaliteitcijfers, dan moeten we de stijging wat nuanceren. Tiel is met ruim 41.000 inwoners een middelgrote plaats. Cijfers over overvallen (11 in 2011), mishandelingen (190) of bedreigingen (114) kunnen daardoor elk jaar gemakkelijk stijgen of dalen met enkele tientallen procenten: één uit de hand gelopen evenement kan voldoende zijn – overigens was daarvan in Tiel vorig jaar geen sprake.

Beter is om te kijken naar de trend over meerdere jaren en dan blijkt eigenlijk alleen de stijging van het aantal woninginbraken significant. Gemeente en politie bevestigen die stijging. Er zijn sinds enkele jaren bendes uit de Randstad en Oost-Europa actief die vanaf de snelweg de afslag Tiel nemen om snel toe te slaan en weer te verdwijnen. Daarnaast is vorig jaar de enige ‘overlastgevende’ groep die Tiel telt, opgeschaald naar ‘crimineel’. Deze groep van circa tien jongeren in wisselende samenstelling is volgens de gemeente verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van alle delicten.

Vraag blijft of de toename werkelijk zo groot is als uit de aangiftecijfers blijkt. Voor geweld en mishandeling zijn aangiftecijfers minder betrouwbaar dan slachtofferenquêtes: sommigen willen wel (anoniem) invullen of ze iets hebben meegemaakt, maar geen aangifte doen. De uitkomsten van slachtofferenquêtes in 2011 voor Tiel zijn nog niet bekend. Eerdere enquêtes toonden een lichte daling in Tiel van vrijwel alle vormen van criminaliteit. Voor inbraak zijn aangiftecijfers betrouwbaarder, omdat de woonverzekering aangifte eist.

Een factor speelt ook het ‘bewustwordingseffect’: als de politie veel aandacht besteedt aan overlast worden burgers zich ervan bewust en zien zij opeens meer overlast. En omdat de politie het probleem serieuzer lijkt te nemen, neemt de aangiftebereidheid toe en daarmee – schijnbaar – de overlast. De gemeente Tiel heeft van veiligheid in 2011 een ‘speerpunt’ gemaakt. Het genoemde rapport is een tussenevaluatie van het meerjarenplan 2011-2014 waarin gemeente en de politie beloven criminaliteit actiever te zullen bestrijden. Zo zijn vorig jaar vijf ‘Veiliger Wijk Teams’. Die acties hebben de aangiftebereidheid wellicht vergroot, zegt de politiewoordvoerder.

Conclusie

Volgens De Gelderlander is „de criminaliteit in Tiel sterk gestegen”. Dat klopt, afgaande op de aangiftecijfers. Een nuancering is wel op zijn plaats. Aangiftecijfers geven een onvolledig beeld van de criminaliteit. Bovendien stijgen of dalen de aangiftecijfers in een gemeente als Tiel, vanwege de kleine absolute aantallen, al snel met tientallen procenten per jaar. Vergelijkingen op basis van een jaar zijn dan ook misleidend. Gekeken over meerdere jaren blijkt alleen de stijging van woninginbraken significant. Al met al beoordeelt next.checkt de bewering dat „de criminaliteit” in Tiel „sterk gestegen” is als half waar.