'Rode prins' ten onder in machtsstrijd

Met de val van Bo Xilai, het boegbeeld van een linkse stroming in China, lijkt de machtsstrijd binnen de partijtop beslecht. Bo speelde hoog spel en verloor.

In de machtsstrijd over de samenstelling van het toekomstige Chinese Politbureau heeft Bo Xilai (62), een van de belangrijkste kandidaten en partijsecretaris van Chongqing, verloren. Hij is vandaag door het zittende Politbureau ontslagen uit al zijn functies in de zuidwestelijke groeimetropool met 32 miljoen inwoners.

Bo, die als zoon van een bekende communistische revolutionair in de volksmond een ‘rode prins’ wordt genoemd, was door zijn flamboyante bestuursstijl en zijn populistische campagnes steeds meer in opspraak geraakt. Hij gold als het boegbeeld van het ‘Chongqingmodel’, een linkse stroming in de Communistische Partij die hamert op meer sociale gelijkheid en eerlijker verdeling van de welvaart.

„Bo’s grote fout is geweest dat hij de mores van de rode elites heeft geschonden”, oordeelt Wu Si, hoofdredacteur van het hervormingsgezinde maandblad Yanhuang Chunqiu. „Hij had zich stil moeten houden, hij had discreet moeten lobbyen, hij koos voor een Amerikaanse stijl. Hij heeft ook met zijn rode propagandacampagnes, die goed vielen bij de bevolking, de vrees voor een nieuwe Culturele Revolutie aangewakkerd. De angst voor een herhaling van die periode van politieke experimenten en chaos zit heel diep bij de elites in de partij”, zegt Wu Si. Zijn historisch tijdschrift wordt zowel vol geschreven als gelezen door de Pekingse partijtop en gepensioneerde topfunctionarissen.

Zhang Lifan, historicus en vaak offline gehaalde blogger in Peking, ziet in het plotselinge ontslag van Bo Xilai de hand van vicepresident Xi Jinping. Die wordt beschouwd als de belangrijkste kandidaat voor het partijleider- en presidentschap, wanneer zittend president Hu Jintao dit jaar met pensioen gaat.

„Xi is een rode prins, net als Bo. Xi wil straks in zijn Politbureau niet zo’n uitgesproken figuur als Bo Xilai, zeker niet iemand die op zo’n krachtige manier voor zijn meningen uitkomt. In het Politbureau worden besluiten bij consensus genomen. Dat is een model waar Bo niet in past’’, aldus Zhang Lifan.

Zhang wijst erop dat Xi, zoon van een revolutionair van het eerste uur, tijdens de Culturele Revolutie „bitterheid heeft leren eten” omdat hij met zijn familie naar een van de armste provincies van China werd verbannen. „Xi heeft de rode propagandacampagnes van Bo Xilai in de afgelopen jaren nooit gesteund’’.

De historicus, die in Peking op straat altijd wordt geschaduwd door een agent van de nationale veiligheid, ziet in het ontslag van Bo ook een teken dat in de hoogste regionen van de CPC, intensief wordt nagedacht over de toekomstige koers van China. Over die koers is men het nog lang niet eens, zoals gisteren ook kon worden opgemaakt uit het pleidooi van premier Wen Jiabao voor nieuwe economische en politieke hervormingen. Hij waarschuwde zelfs uitdrukkelijk voor een herhaling van de Culturele Revolutie.

Bo’s kandidatuur voor een van de zeven vrijkomende functies in het Politbureau staat serieus onder druk sinds vorige maand , toen de viceburgemeester van Chongqing, Wang Li-jun, probeerde politiek asiel te verkrijgen op het Amerikaanse consulaat in Chengdu. Wang zou op de vlucht zijn geslagen uit angst door Bo’s politie gearresteerd of geliquideerd te worden.

„Vanaf dat hoogst ongebruikelijke incident op het Amerikaanse consulaat verkeerde Bo in grote moeilijkheden in de strijd tussen de elites van de partij over de toekomst van China”, legt Wu Si uit. Wu die, net als vele anderen in de Chinese media en op internet, de rode machtsstrijd beschouwt als een politieke thriller, verwacht dat het een kwestie van tijd is voor dat Bo Xilai wordt aangehouden.

„Bo heeft alle regels van de Chinese politiek overtreden door zich zo openlijk te kandideren en door zo vaak in de media te verschijnen. Hij gebruikte bovendien zijn campagnes tegen de georganiseerde misdaad om tegenstanders en welgestelde families in Chongqing volledig te vernietigen’’, aldus Wu Si.

Niet alleen 3000 maffiosi, politieagenten, corrupte partijfunctionarissen en bordeelhouders werden opgepakt, berecht en in enkele gevallen geëxecuteerd, ook de families van rijke projectontwikkelaars, advocaten en kritische journalisten werden hard aangepakt. Volgens een van die naar het buitenland gevluchte projectontwikkelaars zou Bo Xilai in Chongqing „onder het mom van het Chongqingmodel een campagne van rode terreur’’ hebben gevoerd, volgens Li Jun in gesprek met The Wall Street Journal.

Bo noemde vorige week tijdens het Nationale Volkscongres deze aantijgingen pure laster. In vergelijkbare bewoordingen deed hij de publicaties op het Chinese internet en Facebook af over de rode Ferrari van zijn in Oxford studerende zoon Bo Guagua en de garderobe van zijn vrouw.

Hoofdredacteur Wu Si: ,,Het neomaoistische Chongqing-model van Bo Xilai lijkt niet breed te worden gesteund en heeft nu zijn belangrijkste pleitbezorger verloren. Maar welk model dan wel wordt gekozen door toekomstig leider Xi weten we niet. Mijn blad steunt democratische en constitutionele hervormingen, maar de vrees in de CPC en in de verschillende belangengroepen om te moeten veranderen en misschien ook macht te verliezen, zit diep verankerd’’.

Met de uitschakeling van Bo Xilai is de strijd om de functies, de verschillende ideeën en toekomstige modellen voor het land nog lang niet voorbij. Zeker tot het achttiende Partijcongres in oktober – wanneer er een nieuw Politbureau wordt gepresenteerd – en waarschijnlijk lang daarna, zal de toekomstige koers van China nog voor veel commotie blijven zorgen.