Column

Marokkaaskop

Lang geleden maakte ik de eenzijdige afspraak dat als Marokko mij niets probeert te dicteren, ik dat omgekeerd ook niet zal doen. Ik ben in Marokko geboren, heb de Marokkaanse nationaliteit en maak daar geen groot punt van, maar ik hecht meer waarde aan mijn Nederlandse paspoort – om gevoelsmatige en praktische redenen.

Maar Marokko geeft niet zoveel om mijn gevoelsmatige en praktische afwegingen. Als ik het land bezoek en bij de douane mijn Nederlandse paspoort overhandig en niet het Marokkaanse, dan krijg ik de vraag:

„Hoe heet je vader?”

„Mohammed.”

„Mohammed – dat is een normale Marokkaanse naam. Waarom heb je dan geen Marokkaans paspoort?”

De implicatie: niet denken dat je een Nederlander bent omdat je je hele leven in Nederland hebt gewoond.

Zulke douaniers en sommige Nederlandse politici kunnen elkaar de hand schudden. Ik kom hier op omdat vandaag de Marokkaanse Nederlander Yuba Zalen (24) voor de rechter wordt geleid in Al-Hoceima, in het noordoosten van Marokko. Hij is op vakantie in Marokko en reisde een week geleden af naar Imzouren waar nu al een tijd wordt gedemonstreerd tegen het regime. Voor de site Amazightimes.com zou hij verslag uitbrengen en foto’s maken. Afgelopen maandag werd hij gearresteerd en volgens zijn advocaat gemarteld.

Ik ken Yuba. Vriendelijke jongen. Hij is bibliothecaris en een onvermoeibaar verdediger en promotor van zijn Berberachtergrond. Hij maakt deel uit van een groepje Marokkaans-Nederlandse activisten dat via organisaties en internet invloed probeert uit te oefenen op de binnenlandse politiek van Marokko, vooral wat het beleid ten aanzien van Berbers betreft.

Ik heb wel eens een middag meegemaakt waar deze jongens – sommigen in Marokko geboren en opgegroeid, anderen opgetrokken uit Nederlandse klei – de Marokkaanse regering en het koningshuis bekritiseren alsof ze er dagelijks mee te maken hebben. Ik bewonder hun oprechte solidariteit met de Marokkaanse bevolking, maar tegelijkertijd krijg ik er een ongemakkelijk gevoel bij.

Vorig jaar april was ik in Marokko. Iedereen vroeg zich af of de ‘Arabische Lente’ daar ook mogelijk was. Wat mij betreft joeg de bevolking koning Mohammed VI zijn paleis uit, al was het maar vanwege de miljoenen dollars die nodig zijn voor het onderhoud van zijn levensstijl. Maar daar dacht een groot deel van de Marokkaanse bevolking anders over. Zij vonden het best, Mohammed VI hield tenminste de eenheid in stand. En wie was ik, een Marokkaaskop, om daar iets over te zeggen?

Een paar jaar geleden heb ik mij uitgesproken tegen de verregaande bemoeienissen van de Marokkaanse overheid met Marokkaanse Nederlanders. Willen we hier wortel kunnen schieten, dan helpt het als Marokko iets minder ambitieus probeert om ons tot in het oneindige cultureel en formeel aan zich te binden.

Omgekeerd probeer ik hetzelfde te doen: ik ga Marokkanen niet vertellen hoe ze hun land moeten inrichten. Dat zouden activisten die hun leven hier leiden en opbouwen misschien ook niet moeten doen.