Giften aan partijen worden deels publiek

Een politieke discussie van bijna een decennium lang heeft geleid tot een eerste tastbaar resultaat. Minister Spies (Binnenlandse Zaken, CDA) heeft een Kamermeerderheid achter zich gekregen voor haar voorstel om de namen openbaar te maken van donateurs die meer dan 4.500 euro schenken aan een politieke partij.

De PVV bleef als enige partij principieel tegen de voorstellen, ondanks een handreiking aan die partij om de identiteit van sommige donateurs te beschermen.

Al sinds 2003 wordt gedebatteerd over de invoering van een wet die giften aan politieke partijen transparanter moet maken. De Raad van Europa, een Europese organisatie voor mensenrechten en democratie, pleitte in dat jaar voor meer openheid.

„We moeten transparant zijn over de giften die politieke partijen ontvangen”, zegt Spies nu in de Kamer. Zij wil partijen die onvoldoende inzicht geven in de identiteit van de gevers een maximale boete van 25.000 euro per overtreding opleggen.

In uitzonderlijke gevallen blijft de naam van de donateur geheim. Een nog in te stellen commissie toetst of een donateur gevaar loopt als zijn identiteit bekend wordt. PVV-Kamerlid Hero Brinkman is ook kritisch over deze geste van de minister. „Als die commissie met drie PvdA’ers dan besluit dat die PVV’er toch anoniem kan blijven, hoe gaat dat dan precies? Wie zijn er dan wél op de hoogte van de identiteit van die gever?”

Spies maakt nog een uitzondering: de namen van donateurs aan lokale en regionale afdelingen van politieke partijen worden niet openbaar gemaakt, ook als de giften meer bedragen dan 4.500 euro.

PvdA-Kamerlid Pierre Heijnen vindt dit „een maas waar een potvis doorheen kan zwemmen”. PVV’er Brinkman – tevens fractievoorzitter van de PVV in Noord-Holland – juicht deze uitzondering juist toe. Hij zegt de „identiteit van Henk en Ingrid te willen beschermen”.

De meeste partijen willen nog wijzigingen laten aanbrengen. PvdA en D66, voorstanders van Spies’ donateurswet, willen deze aanscherpen. De grens van 4.500 euro mag van hen naar 1.500 euro. De PVV dreigt de regels te zullen negeren. Voordat de regels van kracht worden, moet de Kamer er nog over stemmen.