Eerst aan je eigen vergoeding denken

„Er bestaat zo’n beeld dat zakenbankiers – vooral in het prestigieuze sector fusies en overnames – heel verfijnd en beschaafd zijn. Maar ik hoor vaak dingen als ‘laten we deze klant leegzuigen’.”

De ontslagbrief van Goldman Sachs executive director Greg Smith op de opiniepagina van The New York Times gisteren is schokkend. De executive director beschrijft een „giftige” en „destructieve” cultuur, waarin de belangen van de klant volstrekt ondergeschikt zijn aan die van de bank – het lijkt allemaal precies zo erg bij ‘Goldman’ als mensen beweerden.

Maar wacht eens even. Is Goldman heus de enige zakenbank waar klanten muppets heten wier „ogen eruit geplukt moeten worden”? Los daarvan: klanten zijn niet de enigen die worden uitgebuit door zakenbanken. Hun eigen werknemers worden net zo behandeld.

Zakenbanken hebben ruwweg twee poten: de financiële markten waar Greg Smith werkte, en dealmaking, bijvoorbeeld fusies en overnames (mergers & acquisitions, of M&A). Luister eens naar deze jonge M&A-zakenbankier bij een grote bank:

„Er bestaat zo’n beeld dat zakenbankiers, vooral in het prestigieuze M&A, heel verfijnd en beschaafd zijn. Maar ik hoor vaak dingen als ‘laten we deze klant leegzuigen’. Als we een pitch of een potentieel project bespraken met ons team, was negen van de tien keer de eerste vraag: ‘waar is de fee event’, hoe gaan we hier geld aan verdienen? Ik snap dat banken geld moeten verdienen, maar hoe kun je jezelf beschouwen als trusted adviser – een groot goed in M&A – als je constant eerst aan je eigen vergoeding denkt?”

Of deze Risk & Compliance officer bij een andere grote bank: „Ik weet nog hoe ik in de eerste week een van de structured products-medewerkers sprak. Hij verkocht zogeheten PFI-deals, waarbij lokale overheden met een ingewikkeld financieel instrument bijvoorbeeld een ziekenhuis financieren. Ik vroeg wat zo’n lokale overheid nou heeft aan dat instrument? Hij keek me verbijsterd aan en zei: „Ben jij een socialist ofzo?”

Het stuk van de Goldman klokkenluider gaat uiteindelijk over gebrek aan loyaliteit bij de bank voor de klant. Dat woord ‘loyaliteit’ komt vaak langs in mijn gesprekken met mensen in de financiële sector, maar bijna altijd in relatie tot hun eigen bank. Zoals een hoofd marketing bij een middelgrote bank:

„Iedereen kan hier ieder moment zijn baan verliezen. Het ene moment werk je met iemand aan een project, het volgende moment ben je aan het huggen en zeg je: ‘nou, het beste dan maar’, want die ander is zojuist ontslagen en wordt nu door de beveiliging het gebouw uit geleid.”

Want zo gaat het in de City. Binnen vijf minuten kun je op de stoep staan, letterlijk, terwijl iemand anders het gebouw ingaat om jouw persoonlijke spulletjes in een kartonnen doos te stoppen. Een IT consultant bij weer een andere zakenbank zei deze herfst:

„Mensen verdwijnen gewoon. Ze worden bij personeelszaken geroepen, ontslagen en het gebouw uitgeleid. Je krijgt geen updates wie er uit is gevlogen.”

Ik heb nog veel meer van dit soort citaten, eigenlijk heeft bijna iedereen in de financiële sector wel een horror ontslagverhaal; als slachtoffer of als achterblijver. Deze bankier kreeg laatst ‘het telefoontje’. Met de wijsheid van nu zei zij:

„Ik ben denk ik wat al te trouw geweest aan mijn ‘disfunctionele familie’, zoals ik mijn bank altijd noemde. Ik verdiende tachtigduizend pond plus bonus – hoewel die bonus de laatste jaren verwaarloosbaar was. Ik had veel meer kunnen verdienen, waarschijnlijk, als ik had gedaan wat velen doen; iedere anderhalf, twee jaar van baan wisselen. Nog deze zomer heb ik een behoorlijke gave baan laten lopen, omdat ik toegewijd was aan mijn bank. Ik weet niet of dit typisch vrouwelijk is, om al te loyaal te zijn, maar deze fout ga ik in ieder geval niet meer maken.”

Is het raar wanneer mensen die zo worden gebruikt door hun werkgever, dit weer doorgeven aan hun klanten?

Joris Luyendijk

De auteur doet in deze column elke donderdag verslag van het leven in de financiële wereld in Londen. Lees meer over de City op guardian.co.uk/bankingblog