Die pizzapunten horen niet thuis in de schoolkantines

Ouders doen hun best om hun kinderen gezond te voeden, maar veel scholen verpesten het. Gezonde leerlingen presteren beter, stelt Felix Cohen.

Ouders zijn verantwoordelijk voor de eetgewoonten van hun kinderen, maar de school ondermijnt deze plicht te vaak. Hebben ouders hun kinderen thuis net met de paplepel het eten van groente en fruit ingegoten, dan wordt hun kind de helft van de dag blootgesteld aan een schoolomgeving waar ongezonde producten de norm lijken te zijn. Het is hoog tijd voor scholen om ouders tegemoet te komen in de gezonde opvoeding.

In steeds meer schoolkantines lonken de pizzapunten vanachter het buffet. Dit blijkt uit een onlangs verschenen onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu naar overgewichtspreventie in het voortgezet onderwijs. Of je het nu wilt of niet – kinderen besteden dagelijks heel wat uren op school, met al haar verleidingen. Het is geen optie om kinderen uit deze obesogene omgeving te halen – thuis lesgeven is meestal niet wenselijk – maar de ouderlijke macht reikt niet tot in de kantine. Zo houdt de overheid als het ware onze kinderen gegijzeld met de leerplicht. Ouders zijn verantwoordelijk, maar kunnen deze verantwoordelijkheid niet nemen als de kinderen op school zijn.

Van scholen verwacht je het goede voorbeeld. Als het assortiment op scholen voor 90 procent bestaat uit etenswaar dat hoort bij feestjes, dus bij een uitzondering, vinden kinderen dit eten normaal. Dan maakt een zakje chips niet alleen deel uit van het weekend, maar ook van een loos moment op een doordeweekse schooldag, als je maag een beetje knort, en drink je frisdrank in plaats van gezonde dorstlessers als thee of water.

Tot zover de goede opvoedbedoelingen van ouders. Zo’n discrepantie tussen thuis en school maakt kinderen in de war. Dit maakt het lastiger voor ouders om hun standpunten over gezonde voeding te handhaven. Kinderen van wie de ouders het toch al niet zo nauw nemen met voeding, worden op school bovendien bevestigd in hun ongezonde keuzes.

Een lichtpuntje is dat de overheid een actief beleid voert om kinderen op jonge leeftijd een gezonde mores bij te brengen. Ook zijn diverse scholen actief bezig om hun aanbod gezonder te maken, maar hun aantal is nog erg laag. Het wordt tijd dat scholen gewone dagelijkse kost verkopen en niet de producten die je als opvoeder bewaart voor het weekend, een feestje of ander speciaal moment.

Wat houdt scholen tegen? Ten eerste wordt gedacht: ‘als ze het niet hier kopen, dan kopen ze het wel ergens anders’ – er zit immers altijd wel een snackbar of supermarkt in de buurt – maar onderzoek toont dat dit niet juist is. Een gezonde schoolkantine heeft een gunstig effect op het eetgedrag van jongeren, zelfs in een ongezonde omgeving. Hiermee kan het argument dat ‘gezond’ niet verkoopt, van tafel. Met een aantrekkelijke presentatie verkopen snackgroente en -fruit, gezonde broodjes en soepen net zo goed als saucijzenbroodjes en chocoladerepen.

Ook een misvatting is dat jongeren gezond eten niet lekker vinden. Sowieso is dit een vreemde conclusie voor een leeromgeving. Stoppen scholen ook met wiskunde en natuurkunde als leerlingen zeggen dat ze het geen leuke vakken vinden? Zelfs al moeten de leerlingen wennen aan gezond eten en bewegen, bijvoorbeeld omdat ze het thuis niet hebben meegekregen, dan nog is het de moeite waard om jongeren een betere leefstijl aan te meten. Een gezonde geest huist in een gezond lichaam. Niet alleen blijven de leerlingen met een verantwoord eetpatroon en actieve leefstijl gezonder, nu en in de toekomst, maar ook presteren jongeren die goed in hun vel zitten beter op school.

Nu de laatste twijfels zijn weggenomen, kan ik het scholen alleen maar op het hart drukken: begin vandaag nog aan het gezonder maken van de leeromgeving van je leerlingen. Neem het aanbod in de automaten en de schoolkantine onder de loep. Kijk waar het gezonder kan.

Het Voedingscentrum biedt scholen hulp, in de vorm van het programma De Gezonde Schoolkantine, met een handleiding, nuttige tips en persoonlijke begeleiding. Ouders hoeven op hun beurt niet machteloos toe te kijken. Dring bij de school erop aan dat de kantine alleen nog maar gezonde etenswaar verkoopt.

Felix Cohen is directeur van het Voedingscentrum.