Babe in kogelvrij vest brengt wat verkoeling in de oorlogshitte

Seksisme is overal, maar tijdens een debat in Londen blijkt dat het ook zo zijn voordelen heeft om vrouw aan het front te zijn.

Nadat de Amerikaanse verslaggever Lara Logan (CBS) vorig jaar op het Tahirplein in Kairo werd aangerand, brak een discussie los: kon dat wel, vrouwelijke journalisten aan het front? Sommigen vonden het haar eigen schuld.

En toen vlak na elkaar Alex Crawford (Sky News), Zeina Khodr (Al-Jazeera), Sara Sidner (CNN) en Lulu Garcia-Navarro (Amerikaanse radiozender NPR) in Tripoli arriveerden, werd er opnieuw gezegd: is dat niet te gevaarlijk voor een vrouw? Moet een moeder – Crawford heeft vier kinderen – haar leven wel wagen voor het nieuws? Het ging niet meer over wát ze zeiden, maar over hun geslacht.

In Londen werd vorige week die discussie nog eens overgedaan naar aanleiding van het boek No Woman’s Land, waarin vrouwelijke oorlogscorrespondenten hun collega’s tips geven. Want hoewel iedereen, in de woorden van moderator Lyse Doucet (BBC), graag „schouder aan schouder met de mannen wil staan”, zijn de verschillen niet uit te sluiten.

In toenemende mate worden vrouwelijke journalisten slachtoffer van seksueel geweld, zeker verslaggevers die voor lokale media werken. Zoals Logan in het boek beschrijft: „Dit ging, vanaf het eerste moment, over mij als vrouw. Maar uiteindelijk was ik slechts een instrument. Dit ging over iets groters – over wat wij doen als journalisten. De eeuwenoude tactiek om mensen zo bang te maken dat ze zwijgen.”

Het debat in Londen ging daar uiteindelijk niet over, maar richtte zich op de afwegingen die chefs nemen als ze een verslaggever naar conflictgebieden sturen. Wordt er dan rekening gehouden met geslacht? Sarah Whitehead, chef buitenland van Sky News, zei van niet: „We sturen de beste mensen, met de beste vaardigheden.” Niet dat de mannelijke collega’s dat altijd waarderen. „Voor sommigen blijf je een babe in een kogelvrij vest”, smaalde Nima Elbagir (verslaggever voor CNN in Darfur en Soedan). Iemand in de zaal had van haar baas te horen gekregen dat ze er „passend stoer en sexy” uit had gezien toen ze vanuit Libië verslag deed.

Maar het vrouw-zijn heeft volgens het panel ook voordelen. Vrouwen zijn, in de woorden van Reuters-hoofdredacteur Chris Cramer, niet snel onder de indruk van „de whizz-bang”, de technische snufjes. Ze „weten dat ‘collateral damage’ mannen, vrouwen en kinderen betekent.” Bovendien komt een vrouw op plekken die niet voor mannen toegankelijk zijn. Volgens Nima Elbagir kan een vrouwelijk verslaggeversteam „in macho-landen de verhitte sfeer een paar graden doen koelen.”

En oorlogsfotograaf Kate Brooks (Irak, Afghanistan) zei zich „een derde sekse” te voelen: „Voor sommige culturen ben je geen man, geen vrouw, maar iets er tussen.”

Dat neemt niet weg dat veiligheid van belang is: voor vrouwen én mannen. Ook mannelijke collega’s werden in Egypte aangerand en mishandeld. De meest nuchtere opmerking kwam van Brooks, die erop wees dat vier van de twaalf keer dat zij de afgelopen tien jaar is aangerand, dat door de Britse of Amerikaanse militairen gebeurde bij wie ze was gelegerd, en vier keer gewoon thuis in een drukke metro.

No Woman’s Land: On the frontlines with female reporters. Uitgever: International News Safety Institute.