Vernietig alle munten en biljetten. Dat voorkomt veel ellende

Geldwagen verloor biljetten op A2. Foto Yfrog / Rudy Bouma

Het bezit van papier- en muntgeld is onhygiënisch, onpraktisch en onveilig. Criminelen profiteren ervan, want contanten maken transacties onnavolgbaar. Fysiek geld hebben we nergens voor nodig, het is een achterhaalde gegevensdrager.

De waarde zit ’m alleen in de universele acceptatie, de afspraak dat je de ronde muntjes en rechthoekige papiertjes kunt ruilen voor een ijsje, brood of trui. Het ridicule idee dat je je salaris via het pinautomaat kunt verzilveren, wat in werkelijkheid natuurlijk niet zo is.

Cash is net zo’n belachelijk concept als het cijfer op je bankrekening, iets dat enkel op geloof is gebaseerd. Maar zolang geld een religie is, heeft het waarde: mensen doen er werkelijk alles voor. Toch is het een beetje idioot om dat geloof te verafgoden met stoffelijk materiaal.

Tot deze opvatting kom je na lezing van The End of Money: Counterfeiters, Preachers, Techies, Dreamers — and the Coming Cashless Society (Da Capo Press, februari 2012). In dat boek onderzoekt journalist David Wolman monetaire culturen en komt tot de conclusie dat vrijwel iedereen nog hecht aan het bestaan van munten en bankbiljetten. Het bestaan dus, niet het gebruik.

Niet credit default swaps, maar cash is blinde vlek

Zelfs een snelle Wall Street-jongen denkt bij omhoog of omlaag schietende koersen nog aan de stuivers die hij ooit in zijn spaarpot verzamelde. Contanten voorzien in de psychische behoefte aan iets tastbaars, iets concreets, terwijl het concept uiterst abstract is. “Je gelooft erin omdat iedereen erin gelooft”, schrijft Wolman. “Het betekent onderling vertrouwen, het idee van een gezamenlijk doel of op zijn minst een gedeelde hallucinatie.”

Van dat geloof werd al in de dertiende eeuw misbruik gemaakt, weet de journalist. Koeblai Khan, de eerste keizer van de Yuan-dynastie in China, introduceerde toen papiergeld, beloofde dat zijn onderdanen het te allen tijde konden verzilveren en ontdekte gaandeweg dat steeds minder mensen dat deden. De dynastie maakte vervolgens een verleidelijke, maar kapitale fout: ze ging ‘geld’ bijdrukken, waardoor het financiële systeem ineen klapte en het papiergeld weer uit de roulatie werd genomen.

Nu nemen we zulke praktijken voor lief, omdat we geen alternatieven meer hebben. Met goudstaven slepen is geen doen en niemand zit meer te wachten op twee geiten voor een koe. “Zeg wat je wil over geavanceerde, financiële instrumenten zoals credit default swaps en hypothecaire verplichtingen”, schrijft auteur Daniel Pink op de achterflap van Wolmans boek. “Maar onze grootste financiële blinde vlek is toch echt de harde cash in onze zakken.”

En daar moeten we vanaf, vindt Wolman. Als we ophouden met het slaan van munten en het drukken van biljetten besparen we volgens hem op jaarbasis één procent van ons nationale inkomen. “Denk aan de kosten die gemaakt moeten worden voor de productie, het transport, de bescherming, de controle en het opnieuw uitgeven van bankbiljetten en munten.” Dat we zonder kunnen, bewees Wolman door een jaar lang zonder cash te leven. Dat lukte aardig.

Zwarte markt bestaat bij de gratie van contant geld

Natuurlijk, de digitalisering van geld is reeds in volle gang. We kunnen vrijwel overal pinnen en chippen. Op internet is het zelfs mogelijk banktegoeden in te wisselen voor virtuele valuta, waarmee je online kunt gamen. Dus waar maakt Wolman zich druk om? Papier en munt verdwijnen toch vanzelf?

Daar heeft de auteur echter zijn twijfels over. Hij vermoedt dat de gevoelswaarde van fysiek geld zo sterk is dat het niet vrijwillig uit de roulatie genomen wordt. Daarom overtuigt hij de lezers van het zinloze en de vervelende consequenties van dat gevoel. Alleen als we radicaal stoppen met contanten, brengen we de zwarte markt - waar criminelen en belastingontduikers verkeren - een zware slag toe. ‘Maak je geld over of ik schiet’, is immers een domme overvalstrategie.

Volg @stevendejong op Twitter

Eerder in deze serie:
Koop goud, koop goud, zegt iedereen. Dat is eigenlijk heel raar
Wat de koningin wijselijk voor zich hield: er is geen uitweg voor deze crisis
Kredietbeoordelaars zijn niet belangrijk, wij maken ze belangrijk
Half miljoen euro voor ziektebed tachtigjarige. Is dat het waard?
Stel Europa onder Frans bewind. Nieuwe Napoleon kan verenigen
Vandaag DigiD, morgen Schiphol. Digitaal gevaar is operationeel gevaar
Er is genoeg voor iedereen. Op naar de 10 miljard mensen
Grote crisis vergt grote leiders. Breek eurozone, druk drachmes
Megaupload heeft gelazer met de FBI, omdat wij niet meer willen afrekenen
Kruip uit je schulp, China. Verover de wereld nu Amerika uitgespeeld is
Wijs dit euroakkoord af. Het roept losbandige regeringen niet tot de orde
Het grootste offer in de crisis is niet welvaart, maar democratie
Democratie en kapitalisme gaan scheiden. Ontferm je over kind Occupy
Centrale aanpak eurocrisis verbloemt onderling wantrouwen
Kredietbeoordelaars: rookmelders die brand veroorzaken