Column

Omgangskunde

Er bestaat tegenwoordig aan hogescholen een opleiding tot docent ‘omgangskunde’. Afgestudeerden zijn alleen op vrijwel geen enkele middelbare school bevoegd om les te geven. Hogescholen hielden wijselijk hun mond, reconstrueerde Sp!ts deze week, terwijl nieuwe lichtingen eerstejaars de studie begonnen.

Dus je denkt: wat leren die mensen eigenlijk? Ik zocht op de website van Hogeschool Utrecht en vond onder ‘curriculum’ deze lesmodules:

‘Het allernieuwste leren’

‘Authenticiteit’

‘Toets maar raak’

‘Heel blijven in het onderwijs’

‘Elementaire gespreksvaardigheden’

‘Iedereen is anders’

‘Iedereen is anders behalve ik’

‘Doe ff normaal zeg’

Het leek wel een to-do-lijst van een overspannen leraar onderwijskunde – maar dit is serieus. Omgangskunde. Een afstudeerrichting in sociale vaardigheden.

Zo leer je wat na zes jaar buitenland. Nu en dan leidt dat tot kortsluiting met andere, even onbegrijpelijke nieuwe feiten. Bijvoorbeeld toen deze krant maandag meldde dat er in september een middelbare beroepsopleiding straatvegen komt.

Iedereen is het er wel over eens dat het bezemen van straten één van de laatste onopgesmukte beroepen is. Eén van de schaarse plaatsen dus, waar mensen die niet goed kunnen leren nog probleemloos aan het werk kunnen. Maar dit zal spoedig veranderen. Waarom? Omdat het bedrijf SPA Groep BV heeft bedacht dat hier geld is te verdienen. SPA Groep BV verkoopt namelijk opleidingen voor schoonmakers.

Straatvegers uit Amsterdam leren sinds kort al het verschil tussen ‘brandschoon’ en ‘heel vies’, noteerde Adinda Akkermans. Ze moeten vooral leren „niet alleen naar hun veger te staren, maar voorbijgangers aan te kijken en te groeten”. Dat heet „aandacht voor communicatieve vaardigheden”. SPA Groep BV noemt dit het „professionaliseren” van schoonmakers. Ik noem het minachting.

In Amerikaanse steden zijn straatvegers vrijwel ongeschoold tot ex-delinquent. In The Washington Post staat nu en dan dat er op de vuilstortplaats van de stad weer eentje op een collega heeft geschoten. In Amerika is zelfs dat geen reden om elkaar niet te groeten. Omdat we allemaal érgens op de ladder moeten beginnen. Dus geef je de vuilnisman met Kerst als blijk van waardering iets extra.

In Nederland valt daarna nogal op dat het hier dus niet de straatvegers zijn die „naar hun veger staren”. Het zijn anderen die hén niet zien staan. Dat zijn bijna altijd mensen met een opleiding.

Vraag maar aan de schoonmakers die actie voeren. Wat zij hartgrondiger dan geld wensen, is een beetje begrip en respect. Maar Nederlanders zijn ongeneeslijk standsbewust. Liefst zien wij dat iedereen maatschappelijk zo’n beetje blijft waar hij zit – wel zo overzichtelijk.

Misschien is het dus een idee de zaak eens om te draaien: als die studenten zonder onderwijsbevoegdheid eens een paar straten zouden willen vegen, dan konden straatvegers op hogescholen uitleggen hoe zij zelf worden behandeld. Zie daar: authentieke omgangskunde. Het allernieuwste leren.