Kiezen tussen hoed en Femke met een badmuts

Sinds mensenheugenis worden toekomstige politieke leiders al in een pril stadium ‘kroonprinsen’ genoemd. Per definitie loopt het met de meesten van hen slecht af, want er kan er maar één uitverkoren zijn.

Nu in de PvdA voor het eerst vijf leiders openlijk tegen elkaar strijden, na de toch nog onverwachte abdicatie van een te wijze oude koning, hoor je de term kroonprins niet meer. Alleen Ronald Plasterk en Diederik Samsom zijn vroeger wel eens zo genoemd, maar in een democratisch systeem past die hatelijke benaming ineens niet meer.

Feitelijk zijn er alleen maar winnaars in zo’n grotendeels op televisie uitgevochten primary. In een paar weken tijd steeg de door Maurice de Hond gemeten potentiële aanhang van de PvdA met vijf zetels. Tip voor het CDA?

Het zal een louter door de hoeveelheid zendtijd verworven, tijdelijk effect zijn, maar de psychologische werking is positief na alle somberheid van de laatste jaren. Ook uit de zaaltjes waar de vijf kandidaten met elkaar debatteerden, werd een zinderende stemming gerapporteerd. Bij de SP noch de PVV zal een leider ooit in het openbaar gekozen worden.

In de televisieprogramma’s was de animo soms wat minder. Interviewers als Jeroen Pauw, Paul Witteman en Matthijs van Nieuwkerk hadden er last van dat de vijf afgesproken hadden elkaar niet al te hard aan te vallen, maar ook weinig bereid leken tot persoonlijke ontboezemingen. Dan houd je in televisietermen weinig meer over dan het zweet op het voorhoofd van Martijn van Dam (DWDD) of de irritatie van Nebahat Albayrak dat ze als vrouw van Turkse afkomst benaderd werd (P&W).

De kandidaten zetten zichzelf in de markt met uiterlijke kenmerken: het campagneteam van Plasterk droeg hoedjes, Samsom werd in columns wel aangeduid als „Femke Halsema met een badmuts”.

In het slotdebat, ook bij Pauw & Witteman, op een moment dat de meeste PvdA-leden hun stem al hadden uitgebracht, werden de verschillen wel duidelijk. Van Dam week het meest af met sterk naar het politieke midden neigende standpunten, door zich bijvoorbeeld uit te spreken tegen Plasterks dreigement om de Europese begrotingsafspraken af te wijzen. Ook keerde Van Dam zich, samen met Albayrak en Samsom, tegen exclusieve islamitische gebedsruimtes in onderwijsinstellingen, waar Plasterk en Lutz Jacobi geen bezwaar tegen hadden.

Wederom was Van Dam inhoudelijk de beste debater met de meest vernieuwende standpunten. Daar gaan we nog wel meer van horen, als de PvdA niet op links moet gaan concurreren met de SP.

Daarom zal Samsom nu wel winnen. Voor runner-up Plasterk duurt de campagne net te kort.