Filosofisch

Eerst had je alleen damschreeuwers als Rob Riemen of Thomas von der Dunk die het durfden te beweren. Kon je er nog giechelig over doen. Daarna kwam die excellente student met zijn wonderscriptie. Kon je nog zeggen: het gaat kennelijk bar slecht met de universiteit. Vervolgens had je de arabist Jan Jaap de Ruiter en de antropoloog Jan Blommaert. Kon je nog denken: wat weten die er nou van? Maar sinds deze week heb je filosoof-ingenieur Sybe Schaap, ex-dijkgraaf, ex-boer, ex-D66’er en thans Eerste Kamerlid voor de VVD. En nu sluit het net zich: Wilders is Hitler. Zelfs VVD’ers vinden dat nu.

Natuurlijk zegt Sybe Schaap het niet zo cru. Daar is hij te beschaafd voor. Te filosofisch ook. Maar in zijn nieuwste boek Het rancuneuze gif vergelijkt hij de „formule” van de PVV toch echt met „de jaren dertig van de vorige eeuw”. En dan weten we dat hij niet doelt op de opkomst van jazzmuziek.

Schaap, op de radio: „Toen was er ook een breed gedragen gevoel van onbehagen en daar kwamen allemaal bewegingen uit voort, hè.” Precies. Allemaal bewegingen. En rancune. En gif. Dat moeten we niet willen. Dus laten we er nu geen doekjes om winden. Nu doorpakken. Snel naar je baas Mark Rutte toe met je ontdekking.

De premier, maandag tegen Nieuwsuur: „Wij zien helemaal niets in vergelijkingen tussen de PVV en de jaren dertig of andere zaken, of in proberen daar, eh, lawezegge, filosófisch van alles van te vinden.”

Daar heeft de premier een punt. We moeten niet van alles gaan zitten vinden. We moeten beestjes bij de naam noemen. En dan consequenties trekken. Anders blijft het bij: ‘die meneer hoest en hoesten kan een begin zijn van kanker. Ik zeg niet dat hij kanker heeft. Maar het kan. Filosofisch gezien, hè.’

Wat moet je daar als bezorgd burger nou mee?

Sybe Schaap zegt dat hij slechts een „filosofische analyse” maakt. Hij wil de politieke samenwerking van VVD en PVV „niet ter discussie stellen”. Wat een domper! Want ofwel je noemt een partij fascistisch – en dan stel je, lijkt me, de samenwerking met zo’n partij ter discussie. Of je bent gewoon vrijblijvend allerlei dingen aan het vinden.

Kom op, Socrates, you can do it.