Stille strateeg moet het seizoen redden

Met het ontslag van Fred Rutten komt de baan van PSV-trainer veel eerder op het carrièrepad van Phillip Cocu dan gepland. „Dit kan je op geen enkele cursus leren.”

Met zijn laatste doelpunt in dienst van PSV bezorgde hij de club op 29 april 2007 op een wonderbaarlijke slotdag de landstitel. Vijf jaar later staat de nu 41-jarige Philip Cocu voor de krachtproef om PSV als beginnend hoofdtrainer naar een even succesvol einde van het seizoen te loodsen. „We verwachten geen wonderen”, stelde algemeen directeur Tiny Sanders gisteren in de perskamer van het Philips Stadion. „Maar we denken dat Cocu de groep wel een nieuwe impuls kan geven.”

Bert van Marwijk had gisteren nog even contact met zijn assistent bij Oranje. De bondscoach van het Nederlands elftal is ervan overtuigd dat bij PSV een interessante periode voor zijn assistent in het verschiet ligt. „Cocu heeft er lang over moeten nadenken en is nu afgeweken van de weg die hij had uitgestippeld”, vertelt Van Marwijk. „Dit kan heel leerzaam zijn. Een afbreukrisico is er altijd. Dat geldt voor iedere coach. Toen ik ooit van SV Meerssen overstapte naar Fortuna Sittard was dat ook zo. Als dat niet goed was gegaan, had ik terug moeten gaan naar de amateurs.”

Bij PSV geldt Cocu al jaren als de gedoodverfde hoofdtrainer. Als speler was hij in de nadagen van zijn carrière de leider van PSV. Zo loodste hij de ploeg van de toenmalige coach Guus Hiddink in 2005 nog naar de halve finales van de Champions League. In de jaren erna viel PSV onder trainers als Ronald Koeman, Sef Vergoossen, Huub Stevens en Fred Rutten ver terug. Cocu was als aanvoerder en later als assistent een bindende factor in de selectie.

Andere spelers keken op tegen de modelprof, die meer dan honderd interlands voor Oranje speelde. Cocu dwong op natuurlijke wijze respect af. Aad de Mos, in de jaren negentig coach van PSV, was een groot fan van de voetballer Cocu. „Hij las de wedstrijd, verzorgde de opbouw voortreffelijk en verrichte altijd de juiste handelingen om de verdediging te ontlasten”, weet De Mos. „Dat is nu precies het probleem bij PSV, de druk op de verdediging, dus in die zin is Cocu een goede voor de acute situatie. Maar nu komt voor hem de moeilijke opdracht dat te vertalen naar de spelers in het veld, zonder dat hij er zelf onderdeel van is. Dat is even iets anders, of je nu Cruijff of Cocu bent. Daar moet je aan wennen in het begin. Wat ga je doen? Verander je de opstelling?”

„Een goed paard is nog geen goede ruiter”, luidde de stelling van trainer Co Adriaanse toen hem werd gevraagd wat hij van Marco van Basten als coach vond. Frank de Boer, vriend en oud-collega van Cocu, maakte vijftien maanden geleden al de overstap naar het eerste – van Ajax. Cocu koos bewust voor de weg van de geleidelijkheid en trad de afgelopen tijd zelden of nooit op de voorgrond. Ook niet toen hij in 2009 assistent-trainer van het eerste elftal werd. Cocu was onder de gisteren ontslagen Rutten voor de buitenwacht een kleurloze assistent. Ook insiders maken zich zorgen over zijn gebrek aan uitstraling. „Het is maar zeer de vraag of hij wel geschikt is als hoofdcoach van PSV”, laat een voormalige bestuurder van de club weten.

Van Marwijk maakt zich geen zorgen over de manier waarop Cocu zich profileert. „Cocu is nu eenmaal geen schreeuwer. Frank de Boer en ik zijn allebei wat extraverter. Cocu is een introvert type. Een denker. Een echte strateeg. Iemand die op zijn geheel eigen wijze respect afdwingt. Cocu wordt nu geconfronteerd met een situatie die je op geen enkele cursus kan leren. Opeens ben je met je hoofd op de televisie en sta je vol in de schijnwerpers. In een korte tijd kan hij enorm veel ervaring opdoen. En dan kan hij opeens anders gaan denken over de planning van zijn loopbaan”, zegt de bondscoach.

Ajax-trainer Frank de Boer zei onlangs tegen deze krant over de trainersloopbaan van Cocu: „Ik denk dat ik wel een voorbeeld voor hem ben. Hij zal het ook wel zien zitten wat ik doe. Ik weet zeker dat hij het kan. Cocu is een verstandige en wijze jongen. Hij laat zich door niemand druk opleggen.”

Cocu voelde tot gisteren niets voor een hoofdrol en dacht volgend seizoen Jong PSV onder zijn hoede te nemen. Samen met oud-ploeggenoot Ernest Faber zou hij dan door een ervaren trainer – Dick Advocaat is de voornaamste kandidaat – worden klaargestoomd. Na de nederlaag van afgelopen zondag tegen NAC deed het bestuur van PSV aanvankelijk tevergeefs een beroep op Cocu. Algemeen directeur Sanders en technisch manager Marcel Brands benadrukten dat de club hem nu nodig heeft. Cocu ging volgens Sanders „onder grote bedenkingen” akkoord met een constructie waarbij hij tot het einde van het seizoen hoofdcoach is.

Zo hard kan het gaan. Binnen twee weken heeft voormalig titelfavoriet PSV een elftal waarvan de eigen clubleiding geen wonderen meer verwacht. Het ontslag van Rutten heeft op de carrière van Cocu, die de weg van de geleidelijkheid wilde bewandelen, een „katalyserend effect”, zegt zijn zaakwaarnemer Rob Jansen. „Maar als je bang bent om een knauw op te lopen moet je niet in de topsport werken.” Donderdag maakt Cocu bij het thuisduel met Valencia in de Europa League zijn debuut als hoofdtrainer.