Nieuws met kleur, door echte mensen

De Pers introduceerde een nieuwe vorm van dagbladjournalistiek: eigenzinnige nieuwskeuzes en afwijkende vormen. De scheiding tussen feiten en meningen was niet heilig, satirisch nieuws was welkom.

Ze zijn er ziek van, maar humor hebben ze nog steeds. „Voor iedereen die het zich afvraagt: ik word 06-dealer van Nederlandse hasj. Echt goeie shit. Maar eerst nog twee weken Den Haag”, zegt redacteur Camil Driessen op Twitter. Het typeert de brutale toon van de redactie van dagblad De Pers, die gisteren te horen kreeg dat hun krant per 30 maart wordt opgeheven, en dat de 45 medewerkers op zoek moeten naar een andere baan.

„Het leven is een mooi avontuur”, zucht Mark Koster, auteur van de societyrubriek Marks Soort Mensen. „De Pers misschien wel het allermooiste, omdat we het lef hadden om een krant te starten in de tijd dat internet de heilige graal leek, en wij ons profileerden met goed geschreven stukken, dwarse invalshoeken, en niet zuur deden op het moment dat iedereen met een bak azijn klaar stond. We hebben fucking geschiedenis geschreven.”

De krant, opgericht door Cornelis van den Berg met geld van investeerder Marcel Boekhoorn, begon in januari 2007 met de ambitie de eerste gratis kwaliteitskrant van Nederland te worden. Er werd een redactie aangetrokken van jonge journalisten – de gemiddelde leeftijd ligt op dit moment rond de dertig – en een enkele oudgediende. Vanaf de oprichting nam de redactie zich voor alle geldende conventies uit het vak aan haar laars te lappen, schrijft hoofdredacteur Jan Jaap Heij in het boekje Hup ons!, dat het dagblad in januari dit jaar uitgaf omdat de krant ‘tegen alle verwachtingen in ons vijfjarig bestaan had gehaald’. ‘Persoonlijk getinte stukken, opinie en nieuws mengen, ultralange artikelen, het kon allemaal.’

Een dagelijks hoofdredactioneel commentaar heeft De Pers nooit overwogen, aldus uitgever Ben Rogmans in diezelfde publicatie, ‘vanuit het idee: als we ergens een mening over hebben, dan zullen we die luid en duidelijk verkondigen’. Dat deed de krant dan ook, met koppen als ‘Bos draait kont het kabinet in’, of een voorpagina met een illustratie van een enorme gier met de tekst ‘Heeft u het ook zo gehad met bankiers?’

Piet Bakker, lector aan de Hogeschool Utrecht vindt het juist vanwege die keuzes jammer dat de krant stopt. „Het was verfrissend dat ze in nieuwsartikelen soms een standpunt innamen. Onderscheidend ook. De Pers voerde een eigen nieuwsagenda, terwijl de meeste kranten alleen maar kijken wat andere media hebben geschreven.” Daarbij streefde het dagblad niet naar volledigheid in de nieuwskeuze, maar koos zelf de onderwerpen die de redactie op dat moment interessant vond.

Regelmatig gebruikte de krant bijzondere vormen om iets duidelijk te maken, waarbij soms zelfs artikelen werden verzonnen. Zo opende de krant begin vorig jaar met een uitgelekte diplomatieke cable van de Amerikaanse ambassade over Nederland. Daarin stond hoe blij de regering was met het huidige kabinet. Het bleek een zelfgeschreven document van De Pers te zijn; iets wat niet alle lezers meteen doorhadden. De krant werkt samen met de satirische nieuwswebsite De Speld, die commentaar levert op de media door nieuwsberichten te verzinnen of verdraaien. Vandaag nog interviewde het dagblad stripfiguren Fokke en Sukke en de meisjes uit de stripserie S1ngle van Hanco Kolk en Peter de Wit.

Ook op het gebied van sponsoring rekte de krant de grenzen op. Advocatenkantoor Boekel de Nerée betaalde voor roeiverhalen en de Rabobank voor stukken over hockey. De eigenaar van lingeriemerk Sapph betaalde de krant om dagelijks een lingeriemodel op pagina twee te plaatsen, met de mededeling dat deze vrouw De Pers op een bepaald station zou uitdelen. ‘Wij vonden dit erg grappig’, schrijft Heij in Hup Ons.

De Pers deinsde niet terug voor participerende journalistiek. Zo nam een verslaggever een massage met happy end om de grensgebieden tussen massage en prostitutie te laten zien en fietste sportredacteur Thijs Zonneveld met Johnny Hoogerland op, een dag na diens val in de Tour. Zonneveld: „Als krant moet je je onderscheiden door óf als eerste het nieuws te brengen, óf door iets toe te voegen. Wij kozen voor dat laatste. Wij kopiëren geen teletekst, maar brengen iets extra’s. Dan geef je het stuk kleur, je laat zien dat het stuk door een mens is geschreven.”

De krant leverde hiermee een aantal spraakmakende journalisten af. Columnist Kustaw Bessems is een invloedrijke stem in het publieke debat. Jojanneke van den Berge, die samen met Mark Koster de societyrubriek schreef, werkt inmiddels als verslaggeefster bij Pownews. Politiek redacteur Marcia Nieuwenhuis won vorig jaar de Tegel voor journalistiek talent, en ook dit jaar zijn twee Persredacteuren voor de prijs genomineerd.

Toch konden opvallende producties de krant niet redden. Tim Scholte, algemeen directeur van concurrent Metro: „Voor de lezers heeft De Pers zich misschien inhoudelijk kunnen onderscheiden. Maar voor de adverteerders is dat niet voldoende. En adverteerders, daar draait het om bij een gratis krant.” Scholte gelooft niet dat een gratis kwaliteitskrant succesvol kan zijn. „Dat zie ik nergens op de wereld gebeuren. Daarbij, drie gratis kranten op de Nederlandse markt is gewoon te veel.”

De Pers heeft altijd gedacht: als we maar genoeg kwaliteit maken, worden we wel gelezen. „Zo werkt het helaas niet”, zegt Piet Bakker. „De meeste mensen eten toch liever een frikandel dan een salade.”