Mark en de Staatkundig Gereformeerden

Met der Wille zur Macht van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) is weinig mis. De partij bezet niet meer dan drie van de 225 zetels in de Staten-Generaal: twee zetels in de Tweede Kamer en één in de Eerste Kamer. Maar haar machtspositie is net zo groot als in 1925, toen de SGP het kabinet-Colijn ten val bracht met een motie om de Nederlandse ambassade bij de paus in het Vaticaan te schrappen.

Vandaar dat het op de SGP-Jongerendag zaterdag een komen en gaan was van seculiere politici, voor wie theocratie een gruwel moet zijn.

Wethouder Lodewijk Asscher (PvdA) uit Amsterdam kreeg er een prijs voor zijn prostitutiebeleid. Kamerlid Gerard Schouw (D66) was er voor een debat over godsdienstvrijheid. Premier Rutte hield een rede.

De minister-president stelde vast dat hij op één lijn zit met de SGP als het gaat om overheidsfinanciën, sociale zekerheid en immigratie. Maar Rutte liet het niet bij deze hoffelijkheid jegens de kleinste gedoogpartner. Over het homohuwelijk zei de premier dat hij niet kan garanderen dat een weigerambtenaar altijd kan blijven weigeren. Hij moet ook rekening houden „met een andere opinie bij veel andere mensen”, zei Rutte. Spreekt hier een partijloze premier of de voorman van de VVD? Dezelfde vraag dringt zich op naar aanleiding van Ruttes openbaring dat hij ooit koos voor de VVD omdat „het liberalisme wortelt in de joods-christelijke traditie”. In de Beginselverklaring van 2008 staat het zo: niet de VVD, maar de hele „samenleving” vindt haar oorsprong in de „joods-christelijke traditie, het humanisme en de Verlichting”. Dat is een hele mond vol. Maar het betekent echt wat anders.

Tegelijkertijd wierp Rutte zijn partijgenoot Sybe Schaap, ingenieur, filosoof en lid van de Eerste Kamer, „verre van zich”. In zijn boek Het rancuneuze gif herleidt de VVD-senator de „politisering van de rancune” door Geert Wilders naar de jaren 30. De premier was stellig. „We zien niets in een vergelijking met de jaren dertig of andere zaken”, zei Rutte.

Die reactie was niet ingegeven door een bezonken oordeel, over de complexiteit van welke historische analogie dan ook, maar door angst voor de PVV, die andere gedoogpartner. De VVD zelf had zich al zo laten kennen door Schaap onder druk te zetten om de publicatie uit te stellen. Indachtig de liberale beginselen gaf senator Schaap goddank geen krimp.

Maar de courtoisie van Rutte jegens SGP en PVV roept wel de vraag op waar de premier het meest aan hecht: de macht of het liberalisme.

Commentaren geven het standpunt van de krant, op basis van discussies tussen commentatoren