Geen hotel wil te boek staan als groot bordeel

Het gerechtshof veroordeelde gisteren in hoger beroep acht leden van een Nigeriaanse mensenhandelbende. De straffen waren fors hoger dan de rechtbank eerder gaf.

„Een opsteker” voor de bestrijding van mensenhandel. Zo noemt Warner ten Kate de uitspraak van het gerechtshof in Leeuwarden. Gisteren werden in hoger beroep acht leden van een Nigeriaanse bende mensenhandelaren veroordeeld. De Nigeriaanse hoofdverdachte Solomon O. kreeg zeven jaar gevangenisstraf, een jaar minder dan het Openbaar Ministerie had geëist. Warner ten Kate is officier van justitie bij het landelijk parket, belast met de aanpak van mensenhandel.

Eind 2009 had de rechtbank in Zwolle de hoofdverdachte een aanzienlijk lagere straf gegeven: vierenhalf jaar. Anders dan de rechtbank achtte het gerechtshof de verdachten gisteren wel schuldig aan mensenhandel, niet alleen aan mensensmokkel. „Bestrijding van mensenhandel blijft een zaak van lange adem”, zegt Ten Kate.

Hebben de lage straffen van 2009 de bestrijding sindsdien gefrustreerd?

„Ze hebben zeker niet geholpen. Ze passen in een patroon dat de Nationaal Rapporteur Mensenhandel begin dit jaar cijfermatig in kaart heeft gebracht. Mensenhandel is lastig te bewijzen. Van de ruim 200 zaken die we jaarlijks aanpakken, komt driekwart voor de rechter. In veertig procent van de gevallen eindigt dat in vrijspraak. Bij vier op de tien veroordelingen is de gevangenisstraf minder dan een jaar.”

Intussen wordt de maximumstraf op mensenhandel voor de tweede keer in vier jaar verhoogd. In 2009 van 6 naar 8 jaar. Nu ligt er een voorstel om die straf op te trekken naar 12 jaar.

„Een goede ontwikkeling. Het verruimt de mogelijkheden om verdachten in voorlopige hechtenis te houden. Het is ook een signaal naar rechters. We moeten hen nog steeds van de ernst van het misdrijf overtuigen. We boksen op tegen vooroordelen. Zoals twintig, dertig jaar geleden bij het misdrijf verkrachting. Had de vrouw er niet zelf om gevraagd? Waarom droeg ze anders zo’n kort rokje?

„Die discussie speelt in mensenhandel nog volop. De vrouwen hebben toch zelf voor prostitutie gekozen. Waarom stappen ze er anders niet uit? Er bestaat nog grote onwetendheid over hoe mensenhandel werkt. Langzamerhand lijkt er toch een verschuiving gaande naar hogere straffen.”

Politiekorpsen stonden ook niet allemaal te trappelen om mensenhandel aan te pakken. Ziet u een kentering?

„Uit de Korpsmonitor blijkt dat steeds meer korpsen daar werk van maken. Vorig jaar kregen we 269 strafdossiers over mensenhandel, een record.”

En hoe zit het met de internationale samenwerking?

„Die breiden we verder uit. Ook dat kost tijd. Bij de bestrijding van mensenhandel voor de prostitutie werken we samen met Nigeria, Bulgarije, Hongarije, Roemenië. Bij andere vormen van mensenhandel, zoals bij uitbuiting in de tuinbouw of horeca, zijn partners als de Oekraïne, Polen en China interessant.”

Mensenhandel wordt niet alleen strafrechtelijk aangepakt?

„We proberen het mensenhandelaren op allerlei terreinen zo lastig mogelijk te maken. Dat noemen we het ‘barrièremodel’. We informeren Nederlands ambassadepersoneel waaraan ze mensenhandel kunnen herkennen. Zodat ze een visum kunnen weigeren en mensenhandel niet ongewild mogelijk maken.

„De alarmbellen moeten gaan rinkelen als een Oost-Europees meisje van net achttien dat geen woord over de grens spreekt, zich komt inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Zeker als ze vergezeld wordt door een breedgeschouderde man, die het woord doet en haar paspoort uit zijn binnenzak trekt.

„Personeel van hotels wijzen we op signalen van illegale prostitutie en mensenhandel: een kamer op de begane grond, vlakbij de nooduitgang? Opletten! Geen hotel wil bekend staan als het grootste bordeel van Nederland.”

Justitie en politie verzinnen nieuwe trucs in de strijd tegen mensenhandel.

„We hebben op een vrijdagavond vorig jaar in Den Haag de Doubletstraat afgesloten en schoongeveegd met 350 agenten. Dat is een straat met 164 prostitutieramen. Wij vermoedden dat veel prostituees daar gedwongen werkten, vooral uit Oost-Europa. We hebben 180 meisjes meegenomen naar het stadhuis en ze allemaal gesproken. Uiteindelijk bleken er bijna zestig mogelijk slachtoffer.”

U gebruikte ook een nieuwe truc in een escortzaak.

„Er bleek veel illegale prostitutie in hotels rond Schiphol geregeld te worden via de website Zuzanna.com. We hebben 1.300 mobiele nummers die we via die site konden traceren, een sms gestuurd met de mededeling er sprake kon zijn van mensenhandel via die site en of de eigenaar van het nummer nog tips had. We kregen tientallen nuttige tips.

„Die site hebben we in beslag genomen. Dat was nooit eerder vertoond. Iedereen die inlogde kreeg een tekst te zien: ‘Dit is een bericht van de politie. Heb je tips’?”