De Pers: gratis, maar te duur

Een meganederlaag, in de woorden van investeerder Marcel Boekhoorn. Zijn gratis kwaliteitskrant De Pers is na vijf jaar ter ziele. Partner Wegener zegt de samenwerking op wegens gebrek aan advertentie-inkomsten.

Dus niet álles wat Marcel Boekhoorn aanraakt verandert in goud.

Gisteren viel het doek voor De Pers, de gratis krant die Boekhoorn in 2007 was begonnen. Zeven weken geleden vierde de redactie nog het eerste lustrum met een weekendje Limburg. Over twee weken zal het laatste nummer verschijnen.

Na de grote klappers in het vorige decennium – de verkoop van Bakker Bart, van internetprovider NovaXess, van telecombedrijf Telfort aan KPN en, vorig jaar nog, van hightechbedrijf SIM uit Sassenheim – moet de eigenzinnige investeerder uit Nijmegen nu een pijnlijk verlies noteren. Voor 45 miljoen euro koopt uitgeverij Wegener het samenwerkingscontract af dat nog tot 2022 zou lopen. En omdat gesprekken voor een doorstart met andere mediaconcerns zijn mislukt en Boekhoorn een winstgevende exploitatie van het gratis dagblad niet in z’n eentje zegt te kunnen dragen, heeft hij moeten besluiten ermee te stoppen.

„Een meganederlaag, uiteraard!”, zegt Boekhoorn in een eerste reactie, waarin hij die bedragen niet wil bevestigen. „Ik wil dat alles wat ik doe, slaagt.” Voor De Pers had hij een bijzonder gevoel. „Mijn vader van 83 was de grootste fan van deze prachtkrant. Ik had hem beloofd dat de krant hem zou overleven, dat ie nog wel honderd jaar zou bestaan. Dat is helaas niet gelukt.”

De samenwerking met Wegener leek de redding voor De Pers, nadat Boekhoorn aanvankelijke plan om de eerste gratis kwaliteitskrant van Nederland bij krantenconcern PcM onder te brengen op het laatste moment was afgeketst. In de eerste drie jaren leed De Pers ongeveer 35 miljoen euro verlies, had oprichter Cornelis van den Berg ooit eens voorgerekend – 60.000 euro per dag. Om dat te stuiten, tekende grootaandeelhouder Boekhoorn in juli 2009 een contract met Wegener, waarin de uitgever van regionale kranten als De Gelderlander en het Brabants Dagblad het drukken, de distributie, de uitgaverechten en de advertentieverkoop van De Pers overnam. Wegener garandeerde de krant dertien jaar lang vaste advertentie-inkomsten: 2 miljoen euro in het eerste jaar, 7 miljoen in 2010, 16 miljoen in 2011 – elk jaar meer. De gedachte was dat Wegener adverteerders voortaan, in combinatie met de eigen regionale kranten in met name Oost- en Zuid-Nederland, landelijke dekking kon bieden. De Pers werd vooral gelezen en verspreid in de Randstad, precies het gebied waar Wegener afwezig was sinds het concern uit Apeldoorn zijn regionale kranten uit de Randstad eerst liet opgaan in het Algemeen Dagblad en daarna volledig overdeed aan AD-eigenaar De Persgroep.

Maar de praktijk viel zwaar tegen. Wegener-topman Joop Munsterman, architect van de deal met Marcel Boekhoorn, moest in oktober 2010 vertrekken en drie maanden later bleek bij de jaarcijfers waarom: Wegener had de advertentie-inkomsten van De Pers veel te hoog ingeschat en moest het kolossale bedrag van 63 miljoen euro afboeken op het contract met De Pers. Dit bedrag bestond voor 48 miljoen euro uit te hoog geraamde advertentie-inkomsten en voor 15 miljoen uit het afwaarderen van de uitgaverechten van De Pers (tot nagenoeg nul).

„Wegener is nooit in staat geweest een advertentieomzet voor De Pers te genereren die ook maar in de buurt kwam van de jaarlijks te betalen vergoeding”, meldde het bedrijf gisteren. In de afgelopen drie jaar leed Wegener een verlies op het contract van ruim 34 miljoen euro.

Wegener kan zich na het afstoten van De Pers weer concentreren op zijn eigen problemen: dalende oplages, dalende advertentie-inkomsten en de vorige week aangekondigde nieuwe saneringsronde, waarbij 300 tot 350 banen verdwijnen, waarvan zo’n 100 op de krantenredacties.

Voor Boekhoorn kwam het besluit van Wegener als een verrassing, vertelt een betrokkene. In januari kwam de directie langs op zijn kantoor in Ouwehands Dierenpark, om eenzijdig het contract op te zeggen. Als Boekhoorn zijn resterende geld wilde terugkrijgen, luidde min of meer de boodschap, moest hij maar procederen. Na een mislukte claim tegen PcM van 96 miljoen euro (over het annuleren van de joint venture in 2006) en een nog lopende rechtszaak om ruim 50 miljoen tegen investeringsmaatschappij Cyrte, mede-aandeelhouder in de Telegraaf Media Groep (aan wie Boekhoorn ook ooit probeerde De Pers te slijten) had Boekhoorn geen zin in wéér een slepende rechtsgang. Hij koos voor een schikking, die gisteren na twee maanden onderhandelen werd bereikt.

Een woordvoerder van Wegener zegt deze versie van het einde van de samenwerking niet te herkennen. „Ik kan alleen zeggen dat we er in goed overleg uit zijn gekomen.”

Op de totale investering, geschat op zo’n 55 miljoen euro, moet Boekhoorn volgens betrokkenen een kleine 10 miljoen toeleggen. Hij wil deze bedragen niet bevestigen. „De 45 miljoen is bedoeld om alle belanghebbenden af te betalen”, zegt hij, „En ja, ik ben daarvan de grootste.” Ook het personeel moet ermee worden afgekocht. Vandaag toog een delegatie van Boekhoorn investeringsmaatschappij naar de burelen van De Pers om een afvloeiingsplan aan de redactie voor te leggen. „Geloof me”, zegt Boekhoorn, „ik ben goed voor mijn mensen.”