Britse rechter mag verzoek hulp bij zelfdoding toetsen

Een geheel verlamde Brit mag zijn wens om hulp te krijgen bij zelfdoding voorleggen aan de rechter. Het is een doorbraak in de Britse euthanasiediscussie.

Het Britse Hooggerechtshof heeft gisteren een verlamde man toestemming gegeven zijn wens om hulp bij zelfdoding voor de rechtbank te brengen. Het wordt een doorbraak in de Britse euthanasiediscussie genoemd: als de rechter hem in het gelijk stelt, zou dat legalisering van euthanasie forceren.

De man, de 57-jarige Tony Nicklinson, raakte verlamd na een beroerte tijdens een zakenreis in Athene in 2005. Hij is mentaal in orde, maar kan alleen nog ‘praten’ door met zijn ogen te knipperen of door zijn hoofd te schudden. Een computer vertaalt dat in woorden. Hij wil overigens nu nog geen einde aan zijn leven maken, maar wel die keuze hebben als zijn lijden in de toekomst ondraaglijk wordt.

Het resultaat van zijn verlamming is een „saai, ellendig, vernederend, onwaardig en ondraaglijk” leven, zo ‘zei’ hij gisteren in een verklaring die zijn vrouw Jane voorlas. „Ben ik dankbaar dat de artsen in Athene mijn leven hebben gered? Nee. Als ik met de kennis van nu opnieuw zou mogen beslissen, dan had ik nooit een ambulance gebeld en de natuur haar werk laten doen.”

Omdat Nicklinson zich verder niet kan bewegen, kan hij geen zelfmoord plegen – hulp bij zelfdoding is dus vereist. Maar dat is in het Verenigd Koninkrijk verboden, net als euthanasie. Sinds 2009 wordt wel getolereerd dat terminaal zieken 'uit barmhartigheid’ hulp krijgen, bijvoorbeeld doordat hen een dodelijke injectie wordt aangereikt of dat ze geen medicijnen en voedsel meer krijgen.

Maar Nicklinson is niet terminaal ziek. Als artsen, of zijn echtgenote die verpleegster is, bij zijn dood zouden assisteren, kunnen ze voor moord aangeklaagd worden en tot veertien jaar celstraf krijgen.

Dat is onjuist, vindt Nicklinson. „Waarom zou dat recht [op zelfdoding] voor mij niet gelden, terwijl mensen die gezond van lijf en leden zijn dat wel hebben en alleen mijn handicap me ervan weerhoudt gebruik te maken van dat recht?”

En als het zover is, wil hij dat artsen „het juiste en het fatsoenlijke” kunnen doen zonder dat hen gevangenisstraf boven het hoofd hangt. Van het Hooggerechtshof mag hij nu door een rechter laten bepalen of dat wettig is.

Als die rechter vervolgens hulp bij zelfdoding toestaat, zou dat betekenen dat euthanasie legaal wordt voor patiënten die zichzelf niet van het leven kunnen beroven.

Het ministerie van Justitie is tegen een dergelijke rechtszaak over euthanasie, en beargumenteerde tevergeefs voor het Hooggerechtshof dat verbreding van de euthanasiewetgeving de taak van het parlement is, en niet van de rechter.

Nicklinson zei gisteren dat politici niet kunnen „klagen dat de rechtbank het forum van debat wordt, als zijzelf een van de belangrijkste onderwerpen in onze samenleving blijven negeren. Het is niet langer acceptabel dat geneeskunde in de 21ste eeuw wordt bepaald door een 20ste eeuwse houding ten opzichte van de dood.”

Een groep als Dignity in Dying probeert al jaren de wet te veranderen, maar stuit op het Hogerhuis waar met name Conservatieven en bisschoppen verandering tegenhouden. In 2006 werd een wetswijziging met 148 tegen 100 stemmen tegengehouden. De regering-Cameron zei vorige maand nog, naar aanleiding van een rapport over euthanasie, dat er geen plannen zijn om de wet te wijzigen.