Nederland ‘te instabiel’ om eurogroep te leiden

Een land met AAA-status zou de nieuwe voorzitter moeten leveren voor de eurogroep van ministers van Financiën. Het wordt een lastige keuze.

De kans is klein dat premier Rutte of minister De Jager de Luxemburgse premier Juncker opvolgt als voorzitter van de eurogroep van ministers van Financiën. Dat zeggen diverse bronnen die betrokken zijn bij de opvolgingskwestie. Ze beschouwen Nederland als „politiek instabiel”. Ook neemt het in de eurocrisis „te extreme standpunten” in om als voorzitter te functioneren.

Over de opvolging wordt druk gespeculeerd sinds de Oostenrijkse minister Maria Fekter vorige week zei dat Jean-Claude Juncker, wiens termijn in juni afloopt, moet worden vervangen door een regeringsleider uit een euroland met een AAA-status, het hoogste cijfer voor financiële betrouwbaarheid. De kandidaat is bij voorkeur een (ex-)minister van Financiën, met gedegen kennis van zaken. De Duitse minister van Financiën, Wolfgang Schäuble, herhaalde dat vanmorgen in de Volkskrant.

Vier eurolanden hebben de ‘triple A-status’: Duitsland, Luxemburg, Finland en Nederland. Juncker, premier én Begrotingsminister, zit al sinds 2005 de eurogroep voor, hoewel zijn opvolging al twee jaar speelt en er kritiek is op zijn chaotische werkwijze. Maar hij komt uit een land zonder problemen, is overtuigd Europeaan en weet meer van ‘haute finance’ dan veel van zijn collega’s.

Door de crisis is de euro Chefsache geworden. Juncker is met beide petten op een ideale schakel tussen twee machtsniveaus. „Eigenlijk zoeken we een tweede Juncker”, concludeert een Europees functionaris. „Dat is lastig. Ik sluit niet uit dat we weer bij Juncker uitkomen.”

Niemand kan zich voorstellen dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel de eurogroep voorzit. Voor Zuid-Europa is ze als kanselier al schrikwekkend genoeg. Bovendien zou ze te weinig specialistische financieel-economische kennis hebben. Dat laatste geldt ook voor Rutte, wiens standpunten op andere terreinen als controversieel gelden. Velen denken bovendien dat Ruttes minderheidsregering niet lang overeind blijft. De Finse premier Jyrki Katainen is als oud-minister van Financiën wel kanshebber. Maar omdat ook Finland zich hard opstelt in de crisis, hebben zuiderlingen moeite met hem. Velen zien de Italiaanse premier Mario Monti als ideale kandidaat: wijs, kundig, sympathiek. Maar ook diens regering is wankel.

De Finse eurocommissaris Olli Rehn is voor velen onacceptabel, omdat hij tegelijkertijd de begrotingen van de eurolanden moet beoordelen. Ministers uit AAA-landen zijn eveneens problematisch. Schäuble maakt als Duitser geen kans. Hij schreeuwt tijdens vergaderingen en heeft vaak andere ideeën dan Merkel. De competitie tussen deze twee is nu al heftig; met Schäuble als eurogroepvoorzitter zou die verwarring toenemen. De Jager, zegt een bron, geniet onder collega’s niet veel respect. Hij zei vanochtend dat het kabinet „geen ambitie” voor de baan heeft.

Als Katainen afhaakt en er geen konijn uit de hoed komt, blijft Juncker over. Nu nationale financiële experts een permanent voorzitter hebben – de Oostenrijker Thomas Wieser – lijkt er tegen Juncker weinig bezwaar. EU-president Van Rompuy zit toppen voor. Zo werd de eurogroepvoorzitter minder belangrijk. Het is vooral de schakelfunctie die telt. Zo kan Juncker wellicht nog even mee.