Het bewijs is duidelijk, het soort straf veel ingewikkelder

Krijgt Robert M. tbs of een gewone gevangenisstraf? Tbs kan in de praktijk uitlopen op levenslang. Alles wijst er op dat Robert M. dat wil voorkomen.

Aan bewijs ontbreekt het niet in de strafzaak tegen Robert M. De 28-jarige Letse kinderoppas heeft het seksueel misbruik van meer dan tachtig kinderen bekend, er is veel ondersteunend beeldmateriaal en er zijn er ook sporen van het misbruik bij de kinderen aangetroffen.

Ingewikkelder is wellicht de vraag welke straf hij krijgt.

Robert M. is tegen zijn wil zeven weken geobserveerd in het Pieter Baan Centrum. Het centrum kwam tot het oordeel dat M. de zwaarste variant van tbs opgelegd zou moeten krijgen: tbs met dwangverpleging. Het betekent dat iemand tijdens zijn behandeling wordt opgesloten in een tbs-kliniek. Tot hij ‘beter’ is, als dat ooit gebeurt. Bij Robert M. is vastgesteld dat hij verminderd toerekeningsvatbaar is. Hij heeft een persoonlijkheidsstoornis met narcistische trekjes, hij is pedoseksueel en lijdt aan hyperseksualiteit.

Als iemand niet veilig kan terugkeren in de maatschappij, kan tbs uitlopen op levenslang. Daarvoor zijn speciale longstay-afdelingen. Voor veel verdachten is het een reden niet mee te werken aan de observatie in het Pieter Baan Centrum. Los van de kans op levenslange straf, is een gemiddelde tbs-behandeling steeds langer gaan duren, tot wel tien jaar. Dat komt deels doordat behandelaars voorzichtiger zijn geworden met het laten terugkeren van tbs’ers in de maatschappij. Een aantal tbs’ers is tijdens verlof of na hun vrijlating opnieuw in de fout gegaan door iemand te vermoorden of verkrachten.

Alles wijst erop dat M. wil voorkomen dat hij tbs opgelegd krijgt. Hij heeft niet willen meewerken aan zijn observatie in het Pieter Baan Centrum. Maar volgens het Openbaar Ministerie zijn er wel ‘contacten’ geweest op basis waarvan iets gezegd kan worden over zijn persoonlijkheid. Bovendien zijn tal van mensen uit zijn omgeving gehoord, ook uit zijn jeugd in Letland.

Dat Robert M. niet mee wilde werken, hoeft niet te betekenen dat hij geen tbs opgelegd zal krijgen. Relevant voor dat besluit van de rechter is het feit dat het Pieter Baan Centrum wel een advies over hem heeft opgesteld. Doorgaans geeft het centrum geen advies als het twijfelt over de stoornis van iemand. In het verleden hebben verdachten op die manier tbs kunnen vermijden.

Als de rechtbank M. geen tbs zou opleggen maar hem wel veroordeelt, zou er een gevangenisstraf van twaalf tot zestien jaar kunnen uitkomen. Op dit soort misbruik staat ongeveer twaalf jaar gevangenisstraf en in Nederland is het niet zo dat de straf die op het delict staat wordt vermenigvuldigd met het aantal slachtoffers. Er is een maximumstraf en daar kan hoogstens een derde bij worden opgeteld als het misdrijf vaker is begaan. Bij goed gedrag zou M. ook nog in aanmerking kunnen komen voor vervroegde invrijheidstelling.

Juridisch is ook de zaak tegen Richard van O. interessant. Van O. wordt vervolgd voor het seksueel misbruik van een tiener maar hem wordt ook al het misbruik dat is gepleegd door Robert M. ten laste gelegd. Het OM vindt dat hun samenwerking zo ver ging dat ook hij er volledig voor verantwoordelijk kan worden gehouden. Dat zou ertoe kunnen leiden dat tegen hem dezelfde straf wordt geëist als tegen hoofdverdachte Robert M.