Botsing tussen een verzenuwde idealist en een hasjroker

ValAngst, door Matzer Theaterproducties. Gezien: 8/3 De Nieuwe Vorst,Tilburg. Tournee t/m 22/4. Inl: matzer.org

„Acteren, dat is koorddansen. Acteren is onzichtbaar zijn, het gaat nooit om jou, maar om de rol. Als je niet Hamlet maar Fortinbras speelt, denk dan niet dat het publiek moet denken dat jij Hamlet veel beter had gedaan.”

Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit de prachtige monoloog die acteur Jasper Boeke houdt in het toneelstuk ValAngst, geschreven door Gerardjan Rijnders en Peter De Graef. De theatrale aanwijzingen van Boeke getuigen van vakkennis, maar in de kiem schuilt toneelspelersangst. Op het moment dat hij de woorden uitspreekt, moet hij eigenlijk opkomen als doodgraver in Hamlet. Hij weigert. Uit angst te falen.

In ValAngst, een wonderlijke taalvariant op ‘faalangst’, brengt regisseur Madeleine Matzer een muzikant en drie acteurs samen. Actrice Aafke Buringh vertolkt een verzenuwde wereldverbeteraar die haar liefde met Boeke op het spel zet. In een realistisch decor van bankstel en houten kast ruziën ze met ongekende felheid. Zij is ervan overtuigd dat iedereen geconditioneerd is, dus geen vrije wil bezit. Boeke bepleit het tegendeel. Hij dateert van de generatie van hasjrokers met luchthartige opvattingen over verantwoordelijkheid.

De strijd tussen het tweetal kent mooie momenten van wanhoop en liefde, begeleid door de ijle gitaarmuziek of pianospel. Na alle heftigheid verandert Boeke fraai van toon. „In werkelijkheid is ruzie altijd goed”, verzucht hij. „Maar doe het maar eens op toneel. En dan avond na avond.” Daar is de angst voor het toneelspelen weer, ingeleefd gebracht en tegelijk met distantie. Bijzonder mooi.