Amerika alweer in verlegenheid gebracht

Nieuwsanalyse

Het bloedbad dat een Amerikaan in een Afghaans dorp heeft aangericht, versterkt het gevoel van malaise over de hele missie.

Weer staan de Amerikaanse generaals in Afghanistan en hun politieke bazen in Washington met de mond vol tanden. Ging het ruim twee weken geleden om de verbranding van korans, gisteren werden ze in de grootste mogelijke verlegenheid gebracht door het doodschieten van zestien burgers door een – naar het zich laat aanzien – doorgedraaide militair.

President Obama wist niet hoe snel hij telefonisch zijn excuses voor het voorval moest maken bij president Hamid Karzai. „Dit incident is tragisch en schokkend”, zei Obama naderhand in een verklaring en hij onderstreepte dat het beslist in tegenspraak is met het respect dat de Amerikanen voelen voor de Afghanen en hun cultuur.

Het nieuwe incident komt op een zeer ongelegen moment, voor de Amerikanen en voor Obama in het bijzonder. Het versterkt een toenemend gevoel van malaise over de Amerikaanse missie in Afghanistan. Wat kunnen we – na de inzet van honderden miljarden dollars en bijna 2.000 doden in eigen gelederen – nog bereiken in dit land, vragen steeds meer Amerikanen zich af.

Deze twijfels werden gisteren verwoord door de Republikeinse presidentskandidaat Newt Gingrich, die zei: „Ik denk dat het heel waarschijnlijk is dat we, op tragische wijze, de levens hebben verloren en verwondingen hebben opgelopen bij een aanzienlijk aantal jonge Amerikanen – op een missie waarvan we zullen ontdekken dat die niet uitvoerbaar is.”

De wilde schietpartij van dit weekeinde dringt de Amerikanen in het defensief, vooral in psychologisch opzicht. Zulke incidenten wekken immers niet de indruk dat ze de toestand in Afghanistan onder controle hebben. En dat laatste was juist waarop het Witte Huis had gehoopt na zending van nog eens 33.000 manschappen extra in 2010. Vanuit een sterke militaire positie zouden de Amerikanen in 2014 het gezag kunnen overdragen aan het Afghaanse regeringsleger en zonder gezichtsverlies het land kunnen verlaten. Dit scenario komt steeds meer onder druk te staan.

Het zal ook de animo bij Westerse bondgenoten niet vergroten om nog veel langer te blijven. De Fransen hebben na een incident, waarbij Franse militairen door een Afghaanse militair in opleiding werden gedood, al laten weten dat ze eind 2013 weg willen zijn uit Afghanistan, een jaar eerder dan gepland. Tot opluchting van de Amerikanen hield de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich bij haar bezoek aan Afghanistan vandaag wel aan eerdere afspraken over de Duitse aanwezigheid in Afghanistan. Evenmin zal het de vredesbesprekingen met de Talibaan vergemakkelijken, die sinds enkele weken plaatshebben in Qatar. Dat overleg is overigens amper op gang gekomen. De Talibaan eisen onder meer de vrijlating van een aantal gedetineerden die vastzitten op de basis Guantánamo, voor ze echt ter zake willen komen. De VS aarzelen over zulke concessies.

Vanmorgen toonden de Talibaan zich allerminst verzoeningsgezind. Ze dreigden „de zieke Amerikaanse barbaren” met wraak voor de dood van de zestien dorpsbewoners uit Kandahar. Amerikaanse militairen maken zich zorgen dat de schietpartij de aanhangers van de harde lijn versterkt, die niets zien in onderhandelingen met de Amerikanen. Zij gaan ervan uit dat ze na 2014 de controle over het land zonder veel moeite weer in handen zullen krijgen.