Wiskunde verplicht stellen op de havo is nutteloos

Waarom valt het kabinet havisten lastig met verplichte wiskundeles? De meesten hebben het nooit meer nodig, stelt Vincent de Haan.

Onlangs heeft de ministerraad ingestemd met het voorstel om wiskunde een verplicht vak te maken voor alle leerlingen op de havo. Dit voorstel past binnen een bredere gedachte dat wiskunde een nuttig vak zou zijn voor iedereen.

Deze gedachte berust op een misvatting. Wiskunde is voor de meeste middelbare scholieren volstrekt nutteloos. Zij zouden hiermee niet (veel) moeten worden lastiggevallen.

De middelbare school heeft grofweg twee educatieve functies: de scholieren iets leren wat nuttig is voor de rest van hun leven (geschiedenis, Nederlands, Engels) en hun iets leren wat nuttig is voor hun vervolgopleiding (biologie, economie, scheikunde). Iedere scholier kiest een andere vervolgopleiding. Daarom bestaat in de tweede categorie de mogelijkheid vakken te kiezen of te laten vallen.

Uit het onderhavige plan blijkt dat de regering het vak wiskunde schaart onder de eerste categorie. Blijkbaar is wiskunde nuttig voor eenieder, ongeacht de vervolgopleiding. Het spreekt voor zich dat het voor veel vervolgopleidingen niet nuttig is kennis te hebben van Pythagoras of de abc-formule. Toch is de claim dat wiskundeonderwijs leidt tot analytisch vermogen en dat dát handig is voor alles.

Het wiskundeonderwijs is evenwel hoofdzakelijk gericht op het aanleren van specifieke trucjes voor het oplossen van totaal abstracte problemen die er telkens ongeveer hetzelfde uitzien. Iemand die al een goed analytisch vermogen heeft, kan deze problemen met weinig inspanning oplossen. Iemand die het niet heeft, kan door ijverig te zijn de trucjes als stappenplan onder de knie krijgen en zo een verdienstelijk cijfer halen, zonder enig begrip van wiskunde.

Een gevolg hiervan is dat veel tijd wordt besteed aan het aanleren van op zichzelf zinloze trucjes. Het doel – het trainen van analytisch denken – wordt daarentegen niet bereikt. De trucjes worden na het eindexamen snel vergeten. De meesten hebben nooit inzicht gehad en zullen dit ook niet krijgen.

Ik heb veel bijles gegeven aan middelbare scholieren en studenten. Telkens was ik in staat hen de stof tot een redelijk niveau te laten beheersen. Dat wil zeggen: ik kon hun leren de sommetjes op te lossen. Begrip van de wiskunde was evenwel vaak een stap te ver en – erger nog – ook niet nodig voor het behalen van een ruime voldoende.

Ook mijn vrienden die hoge cijfers haalden voor wiskunde op het vwo, maar die bij hun studie er niet meer mee te maken kregen, hebben nu, een paar jaar later, geen idee meer wat ze bij wiskunde hebben geleerd. De lessen geschiedenis en Engels hebben daarentegen een blijvende indruk achtergelaten. Dat zijn pas echt nuttige vakken!

Het idee dat wiskundeles tot analytisch vermogen leidt, is theoretisch misschien mooi, maar het werkt nu eenmaal niet zo. De tijd die aan wiskunde verloren gaat, kan voor velen beter worden besteed aan vakken die ertoe doen.

Vincent de Haan is student wiskunde, rechten en psychologie.