Werknemers van 50-plus kunnen ook wel wat

Auteur: Anton van Schendel en Ton CreyghtonTitel: Winst uit Wijsheid. Met plezier langer doorwerken dankzij Wisdom ManagementUitgeverij: Wisdom AcademyISBN: 97890-8570-946-6, 111 blz., €14,95, e-book €9,95

Hij stond een paar weken geleden met een optimistisch verhaal in NRC Handelsblad: Wim van den Brand, 59 jaar. Raakte werkloos in de vorige economische crisis, liet zich vervolgens omscholen tot veiligheidskundige en vond daarna een nieuwe baan.

Zijn voorbeeld wordt inmiddels door uitkeringsinstantie UWV gebruikt om andere werkloze ouderen moed in te praten, vertelde een werkcoach van het UWV. Dat is hard nodig, want de meeste oudere werklozen (en op de arbeidsmarkt ben je vaak al oud na je 45ste) hebben weinig vertrouwen in hun toekomst. Niet zo raar; de cijfers zijn ronduit pessimistisch: slechts een kwart van de werklozen tussen de 55 en 60 jaar vindt weer een nieuwe baan. Boven de 60 jaar zakt dit naar 10 procent, berekende de Raad voor Werk en Inkomen. Wim van den Brand is de – gelukkige – uitzondering.

Ook Ton Creyghton, die samen met Anton van Schendel Winst uit Wijsheid schreef, overkwam het als 55-plusser. Hij verloor „onverwacht” zijn baan als organisatie-adviseur. „Opeens zit je te praten over een gouden handdruk (...) Je tekent je vertrekregeling en voordat je het weet ben je weg.”

Zijn ervaring leidde tot een hartstochtelijk pleidooi over een betere inzet van oudere werknemers. Hij schreef het samen met Van Schendel, die als organisatieadviseur en trainer in Azië ontdekte hoe het ook kan. Want waar bedrijven in Nederland werknemers vaak afschrijven zodra ze de 50 gepasseerd zijn, worden ouderen in Azië juist gewaardeerd vanwege hun leeftijd. Ze worden master en dragen hun wijsheid, kennis en ervaring over aan jongere collega’s.

Het is niet alleen een ideale theorie, stellen Van Schendel en Creyghton, maar ook de dagelijkse praktijk in bijvoorbeeld China: „De meeste teamleiders en managers zijn er boven de vijftig en ook in de fabrieken zijn de productieleiders vaak ouder dan vijftig.”

Aan de hand van het fictieve personage Jan Willem (56) beschrijven de auteurs hoe dit Chinese model op de Nederlandse arbeidsmarkt zou kunnen werken. Jan Willem raakt zijn baan kwijt „na een conflict met zijn nieuwe manager” en vindt tot zijn eigen verbazing nieuw werk als recruiter.

Zijn nieuwe werkgever heeft het zogeheten ‘Wisdom Management’ ingevoerd: oudere werknemers worden hier niet afgeschreven, maar, net als in Azië, ingezet om hun ervaring en kennis te delen met jongere collega’s. Door de ogen van Jan Willem, die op zijn eerste werkdag kennismaakt met deze manier van werken, af te wisselen met hun ervaringen uit de praktijk van het Nederlandse bedrijfsleven, geven Van Schendel en Creyghton een mooie inkijk hoe bedrijven omgaan met ouderen. Of beter gezegd: hoe het óók zou kunnen. Want, blijkt op een van de laatste bladzijdes van Winst uit Wijsheid, Jan Willem heeft helemaal geen nieuwe baan. Het was slechts een mooie droom. Er is in werkelijkheid nog geen enkel bedrijf in Nederland dat de toegevoegde waarde van ouderen echt omarmd. Waarom eigenlijk niet, vraag je je na lezing af. De argumenten om dat wel te doen zijn helder: we moeten in de toekomst langer doorwerken. Nu al is een op de vier werkenden ouder dan 50 jaar – en dat aandeel zal de komende jaren verder stijgen. Bedrijven die deze groeiende groep werknemers op zijn waarde weet te schatten, besparen geld en hoeven als de vergrijzing straks echt doorzet niet als een dolle op zoek naar telkens weer nieuw toptalent.

Iedere HR-manager zou Winst uit Wijsheid daarom moeten aanschaffen. Oké, de dialogen in het boek zijn niet altijd even soepel („Voordat we op pad gaan, zal ik je uitleggen wat mijn rol is en wat Wisdom management is.” „Graag, ik ken de term Wisdom Managemet inderdaad niet.”), maar het boek opent de ogen en laat zien hoe het ook zou kunnen.

Patricia Veldhuis