Seksuele revolutie interesseerde hem niet

Max de Winter, de uitvinder van de anticonceptiepil, overleed gisteren in zijn slaap. De populaire pil Lyndiol gaf vrouwen seksuele vrijheid.

Onderzoeker Max de Winter ontving thuis het tijdschrift ‘Het Hormoon’. Hij was bezeten van hormonen. Lynestrenol was het belangrijkste hormoon in zijn leven. Dat is het is werkzame stof in de anticonceptiepil Lyndiol, die De Winter samen met twee andere wetenschappers ontwikkelde bij het farmaceutische bedrijf Organon.

Het middel werd in 1962 geïntroduceerd. Het was niet de eerste anticonceptiepil. In 1960 was in De Verenigde Staten de pil Enavid op de markt gebracht. Maar Lyndiol was wel de eerste pil die in Nederland verkrijgbaar was.

Lyndiol werd ongekend populair, ook in het buitenland. Tien jaar na introductie was het in Nederland het populairste middel om zwangerschap te voorkomen. Er was ook veel weerstand, vooral onder katholieke Nederlanders.

De twee zoons van De Winter, producent en programmamaker Harry de Winter en hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Utrecht Micha de Winter, noemen hun vader een bescheiden man. Micha de Winter vroeg een keer of hij het octrooi mocht zien dat Organon in de jaren vijftig had aangevraagd op het hormoon Lynestrenol. Zijn vader haalde uit een lade een Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift. Daarin stond dat octrooi afgedrukt met daarnaast een foto met het bijschrift ‘Max de Winter en zijn team’. Maar Max de Winter stond helemaal niet op die foto. Het was een andere man. „Dat vond mijn vader erg grappig. Roem was voor hem niet belangrijk.”

Naast zijn passie voor wetenschap was Max de Winter betrokken bij Israël. Hij was een „zionistisch socialist”, volgens zijn zoons. Die betrokkenheid ontstond na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de oorlog moest De Winter, omdat hij joods was, onderduiken bij een tuinder in Twello. Hij werd verraden en kwam terecht in Auschwitz, net als zijn vrouw. Alleen hij overleefde. Toen het Russische leger dichterbij kwam, werd De Winter door de Duitsers naar het concentratiekamp Buchenwald gestuurd en vervolgens naar het kamp Sachsenhausen, bij Berlijn. Daar werd hij door de Russen bevrijd.

Na de oorlog ging De Winter opnieuw aan de slag bij Shell, waar hij tot 1942, tot het niet meer mocht van de Duitsers, had gewerkt. In de avonduren rondde hij een studie tot chemisch ingenieur af. In 1948 trad hij in dienst bij Organon, waar hij tot zijn vervroegd pensioen in 1983 zou werken. Hij hertrouwde met een joodse vrouw, ook een oorlogsslachtoffer. Zoons Harry en Micha groeien op in een progressief gezin. De Winters echtgenote was één van de eerste Nederlandse vrouwen die Lyndiol, de anticonceptiepil van Organon, ging gebruiken.

In 2002 kreeg Max de Winter een onderscheiding. Hij werd Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. Pas toen werd hem duidelijk hoe dankbaar veel vrouwen hem waren. Met de maatschappelijke gevolgen van anticonceptie, de seksuele vrijheid voor vrouwen, was hij toentertijd niet zo bezig geweest. Harry: „Mijn vader was geen activist, hij was een onderzoeker.”

Wat de pil ons bracht Z&Z pagina 20