Magnetisme maan ontstaan na inslag reuzenmeteoriet

De opvallend sterke magnetische velden die hier en daar op de maan bestaan, ontstonden waarschijnlijk nadat een forse planetoïde op de maan insloeg. Door deze botsing ontstond een van de grootste inslagbekkens in het zonnestelsel: het Zuidpool-Aitkenbekken op de ‘achterkant’ van de maan. Volgens Amerikaanse en Franse onderzoekers is ijzerhoudend gesteente van die planetoïde tijdens de inslag gemagnetiseerd (Science, 9 maart).

De maan heeft niet, zoals de aarde, een grootschalig magnetisch veld. Toch komen aan het oppervlak plaatselijk sterk gemagnetiseerde gebieden voor die, valt af te leiden uit daar gevonden gesteenten, meer dan vier miljard jaar oud zijn. Sommige onderzoekers denken daarom dat de maan niet langer dan enkele honderden miljoenen jaren een grootschalig magnetisch veld heeft gehad. Maar dat valt weer moeilijk te rijmen met het feit dat maangesteenten te weinig ijzer bevatten om zo sterk gemagnetiseerd te kunnen worden.

Meteorieten en planetoïden bevatten veel meer ijzer dan de maan en kunnen dus veel sneller – en tot wel honderdmaal zo sterk – gemagnetiseerd worden. Daarom denken Mark Wieczorek en collega’s dat het materiaal van de magnetische gebieden afkomstig is van een planetoïde. Namelijk die welke ooit het 2.200 kilometer grote bekken tussen de krater Aitken en de zuidpool van de maan heeft gecreëerd. Dit bekken kan zijn gevormd door de inslag van een circa 200 kilometer groot object dat, vanuit het zuiden komend, met een snelheid van 15 kilometer per seconde schuin tegen de maan botste.

In de tijd van deze botsing zou het magnetische veld van de maan nog voldoende sterk zijn geweest om het gesmolten materiaal van de planetoïde – dat rijk was aan ijzer en andere magnetische materialen – tijdens het afkoelen te magnetiseren. De onderzoekers wijzen erop dat de gebieden met de sterkste magnetisering langs de noordelijke rand van de inslagkrater liggen. Materiaal van de planetoïde dat ver weg werd geslingerd zou de sterke magnetisering van enkele gebieden aan de ‘voorkant’ van de maan kunnen verklaren.

Als deze verklaring juist is, zou een toekomstige maansonde sporen van de ingeslagen planetoïde moeten vinden, aldus de Britse onderzoeker Gareth Collins in een begeleidend commentaar.

George Beekman