Het tweede knoopje mag open

Robin van Kampen - Richard Vedder, Batavia 1920 toernooi, Amsterdam 2012. Wit begint en wint.

De Europese Schaakbond heeft kort geleden een kledingcode opgesteld en de eerste keer dat die van kracht is, is in het Europese vrouwenkampioenschap dat op het ogenblik gespeeld wordt in de Turkse stad Giazantep.

Het zijn geen scherpslijpers die de code voor de vrouwen hebben opgesteld. Indecent mag het niet worden, maar er mag wel iets te zien blijven. Zo is bepaald dat niet alleen het bovenste knoopje van een bloesje, maar ook het knoopje daaronder open mag zijn. Over de toegestane lengte van de rok moet nog verder vergaderd worden. Zowel voor mannen als voor vrouwen geldt dat de kleren netjes moeten zijn en zonder gaten en dat ze geen lichaamsgeuren mogen verspreiden.

Goed, hier zal waarschijnlijk geen ruzie over komen. Maar er is ook een voorschrift, voor mannen en vrouwen, waarover we nog meer zullen horen. Hoeden, petten en andere hoofdbedekkingen zijn niet toegestaan, behalve om religieuze redenen. Sava Stoisavljevic, secretaris-generaal van de Europese bond, zei dat dit voorschrift er was om bedrog tegen te gaan.

Inderdaad, er zijn al een paar keer schakers gesnapt die onder hun pet communicatieapparatuur hadden verborgen. Daar moet natuurlijk iets tegen gedaan worden, maar hoe staat het dan met religieuze schaakcriminelen die hun smartphone onder de hoofddoek of het keppeltje verbergen, blijven die ongemoeid? Om nog maar niet te spreken van bedriegers die niet zo erg religieus zijn, maar toch een hoofddekseltje opzetten. De wedstrijdleider ruikt onraad, maar durft hij in te grijpen als ze zich op hun geloof beroepen?

Over bedrog met hulp van computers is zoveel geschreven dat ik werkelijk ontroerd was toen ik las dat Anand en Gelfand voor hun komende match om het wereldkampioenschap afgezien hebben van alle technische veiligheidsmaatregelen. De heren vertrouwen elkaar.

Soms lijkt het of er zonder computerhulp nauwelijks geschaakt kan worden, maar dat is niet altijd waar. Een deskundige jury, bijeengebracht door de Russische website chesspro, wees de partij Giri-Aronian uit het Tata Steel toernooi in Wijk aan Zee aan als de beste partij van januari. Die partij laat ik hier niet alleen zien omdat hij mooi is, maar ook om iets wat Giri’s coach Vladimir Chuchelov er over zei in het maandblad Schach.

Aronian had de openingsvariant die op het bord kwam diepgaand bestudeerd, maar Giri en Chuchelov hadden er ook naar gekeken, alleen veel oppervlakkiger. Achteraf vond Chuchelov dat ze beter zonder computer naar de kritieke stelling hadden kunnen kijken, dan zouden ze een dieper inzicht hebben gekregen. De oppervlakkige stellingsbeoordeling van de computers had hen in slaap gesust.

Ik vergeleek de aantekeningen van Aronian met het oordeel van een paar schaakcomputers. Houdini, de gratis Rolls-Royce onder de schaakprogramma's, doet het eigenlijk niet zo slecht, al onderschat hij zwarts kansen wel een beetje.

Anish Giri - Levon Aronian, Tata Steel Wijk aan Zee 2012

1. d4 d5 2. c4 e6 3. Pc3 Le7 4. Pf3 Pf6 5. Lf4 0-0 6. e3 Pbd7 7. Le2 dxc4 8. 0-0 Pb6 Een nieuwe zet. Een paard op b6 staat zelden goed, maar zo houdt zwart in ieder geval zijn pluspion. Aronian vertrouwde op een analyse van zijn landgenoot Arman Pashikian 9. Dc2 Ph5 10. Le5 f6 11. Pg5 fxg5 12. Lxh5 Dit alles had ook Giri tijdens zijn voorbereidingen al bekeken, maar veel aandacht had hij er niet aan besteed, omdat de stelling er oppervlakkig gezien heel goed uitziet voor wit. 12...Ld7 13. Lf3

13...Txf3 Dit kwaliteitsoffer had Pashikian onderzocht. Het is sterk, maar ook vrijwel gedwongen. Een manier waarop zwart snel ten onder kon gaan was 13...c6 14. Le4 h6 15. Lh7+ Kh8 16. Lxg7+ Kxg7 17. Dg6+ Kh8 18. Lg8 en wit wint. 14. gxf3 Ld6 15. De4 Aronian vindt dit niet goed en beveelt een opstelling met Lg3, Pe4 en b2-b3 aan. 15...Lc6 16. Dg4 De7 17. Lxd6 cxd6 18. Pe4 h6 19. Dg3 Sterker was 19. b3, aanbevolen door Hans Böhm in de commentaarzaal. 19...d5 Dit had Giri niet verwacht. Een leerzame opmerking van Aronian: „Schijnbaar maakt dit de loper dood. Maar zoals Botwinnik vroeger al vaak liet zien, vindt deze loper altijd emplooi.” 20. Pc3 Tf8 Volgens Aronian is er nu voor wit geen enkel actief idee meer. Houdini beseft dit vaag en geeft zwart een miniscuul voordeel. 21. Pe2 Tf5 22. Kg2 Pd7 23. Th1 Pf8 24. h4 Wanhoop, schrijft Aronian. Wit is geruisloos overspeeld. 24...Pg6 25. f4 Pxh4+ 26. Kf1 Begin van een lange vlucht. 26...Db4 27. Tb1 Le8 28. Pc3 De7 29. b4 Tf8 30. Tb2 Lg6 31. Ke1 Ld3 32. fxg5 Pf3+ 33. Kd1 hxg5 34. Dh3 Df6 35. Kc1 Lg6 36. a4 Td8 37. Pe2 e5 Zwart heeft in de voorafgaande fase geen haast gemaakt. Nu gaat hij tot de slotaanval over. 38. Dg4 exd4 39. exd4 Te8 40. Dd7 c3 41. Ta2 Pe1 Een mooie slotcombinatie. 42. Txe1 Df4+ 43. Kd1 De4 Wit gaf op. Hij moet de dame geven om mat te voorkomen en verliest daarna nog meer materiaal.