Brieven wetenschap

Biodiesel

In ‘Schaf de biodiesel af’ (wetenschapsbijlage, 3 maart) stelt Martijn Katan dat biobrandstof het beste zo snel mogelijk afgeschaft kan worden. Want met de huidige ‘eerste generatie’-biobrandstoffen zoals palmolie en sojadiesel is de CO2-winst marginaal. De uitstoot kan zelfs toenemen door het gebruik van kunstmest, zwaar landbouwmateriaal en het ontginnen van bos- en veengronden voor plantages.

Als we Katans bezwaren lezen, ligt de conclusie om ermee te stoppen voor de hand. We kunnen ze echter ook lezen als criteria: we zouden alleen biobrandstoffen moeten gebruiken als ze leiden tot een lagere CO2-uitstoot, niet ten koste gaan van de voedselproductie, het tropisch regenwoud, etc. Wie de door Katan gewraakte EU-richtlijn over biobrandstof goed doorleest (in 2020 moet 10 procent van wat we tanken biobrandstof zijn), ziet dat dit percentage alleen bindend is gegeven een aantal voorwaarden, zoals dat de productie van biobrandstof duurzaam moet zijn en plantages geen landbouw voor voeding mogen verdringen. Aan die voorwaarden voldoen veel eerste generatie biobrandstoffen niet en het begint erop te lijken dat ook de beloftes van de tweede generatie vaak te rooskleurig zijn, althans voor grootschalig westers verbruik.

Een interessante vervolgstap zou overigens zijn om de opgedane lessen niet alleen op biobrandstoffen te betrekken, maar op alle soorten brandstof, inclusief olie, gas en kolen. Dat kan leiden tot minder verbruik en tot betere mogelijkheden om de kosten en baten van verschillende energiebronnen tegen elkaar af te wegen.

Auke Pols

filosofisch onderzoeker aan de Technische Universiteit Eindhoven

Biodiesel (

2)

Jammer dat Katan niet ingaat op de tweede generatie biobrandstof die van plantenafval wordt gemaakt. Daarin gaat DSM daar nu net een hoop geld in investeren. Is die tweede generatie bio brandstof ook zo slecht voor ons milieu en voor de voedselsituatie in de wereld? Of is dit nu juist een slim idee waarmee het milieu kan worden geholpen?

Julius op de Beke

Tervuren

Elsevier (

4)

Sedert eind januari hebben bijna 8.000 wetenschappers besloten hun medewerking aan Elsevier tijdschriften te staken. Aanleiding was de openlijke steun die Elsevier gaf aan een wetsontwerp – de Research Works Act – dat de verplichte open toegang tot medische artikelen ongedaan wilde maken. Elsevier heeft zijn publieke steun aan het wetsontwerp nu ingetrokken. In de media heeft deze stap ruim aandacht gekregen.

Veel minder aandacht was er voor de aankondiging dat de prijs van zijn wiskundetijdschriften het komend jaar gebaseerd zal zijn op elf dollar per gepubliceerd artikel. Daarmee, zo claimt Elsevier, worden ze goedkoper dan de meeste concurrenten. Om die claim te toetsen moet het aantal abonnementen van een tijdschrift bekend zijn, en dat is niet het geval. Een oproep aan bibliotheken om aan een centraal punt door te geven welke wiskundetijdschriften van Elsevier ze in abonnement hebben, geeft snel een betrouwbare indruk van het totale aantal. Bij een tijdschrift met bijvoorbeeld 300 abonnementen en een prijs van elf dollar per gepubliceerd artikel ontvangt Elsevier 3.300 dollar voor zo’n artikel. Daar komen nog de inkomsten uit de losse artikelverkoop van 30 dollar per stuk bovenop. Dat brengt de prijs van een dergelijk artikel ruim boven de top in de open access markt, die op 3.000 dollar staat.

Leo Waaijers

Rotterdam