Vondelpark is drie weken McQueens schildersdoek

Een mysterieus, lichtblauw schijnsel straalt tussen de bomen van het Amsterdamse Vondelpark, weerspiegelt in de vijverpartijen, weerkaatst op de fietspaden. De Britse kunstenaar en cineast Steve McQueen (1969) heeft het witte licht van alle 275 lantaarns in het Vondelpark vervangen door de kleur blauw. Het park is anders dan voorheen, bijna drie weken lang. Argeloze fietsers en wandelaars houden even in. Het klopt wat ze zien: het witte schijnsel van de straatlantaarns van het grootste park van de stad is vervangen door blauw.

Woensdagavond opende de natuur zelf McQueens project Blues Before Sunrise: de zonnecel op het dak van het gemeentegebouw die het aan- en uitgaan van de straatverlichting regelt, zorgt er ook voor dat elke avond de straatlantaarns in dit deel van de stad hun blauwe licht verspreiden. Elders overheerst het wit. Volgens McQueen „ervaren de mensen door het veranderde licht het park geheel anders. Ze kijken opnieuw naar wat ogenschijnlijk zo bekend is”.

De titel van het lichtproject is ontleend aan het gelijknamige, klassieke bluesnummer uit 1934 van de Amerikaanse pianist Leroy Carr en gitarist en blueszanger Scrapper Blackwell. Voor McQueen refereert „de sfeer van de twilight zone die de blues uitdrukt aan het blauwe licht”. Tijdens de opening in het Blauwe Theehuis wees hij op de witte straatlantaarns en de verlichte vensters van de huizen rondom het park: dit beeld doet hem denken aan het beroemde schilderij van René Magritte, Het rijk der lichten uit 1954. Het is een treffende associatie: op het schilderij valt vreemd, pastelblauw licht over een nachtelijke straatscène. McQueen noemde het Vondelpark zelfs „zijn schilderslinnen”.

Enkele omwonenden van het Vondelpark vreesden dat vogels en andere dieren hinder zouden ondervinden van het blauwe licht, maar ornithologen laten weten dat de stadsvogels van Amsterdam er geen last van hebben. Bovendien, de Amsterdamse binnenstad kent een district dat veel feller is gekleurd, de roodverlichte Wallen. Geen vogel die zich erom bekommert. Het bijzondere aan McQueens lichtkunstwerk is dat het op elk moment van de nacht anders is, mede afhankelijk van weersomstandigheden. Bij regen en mist geeft het blauwe licht een weemoedige atmosfeer, alsof er blauwe lampions door de avond zweven. Bij helwit maanlicht, zoals afgelopen nacht, krijgt het blauw iets spookachtigs. Dan is de nachtelijke hemel ook donkerder. Ga bij donker maar eens kijken, komend vanaf het drukverlichte Leidseplein. Vanaf het moment dat blauw licht het park overneemt, ontstaat er een ingetogen, getemperde sfeer. Volg de kronkelpaden langs de bomen, en de blauwe lichten wijzen de route aan. Het mooiste is Blues Before Sunrise in de allervroegste ochtend, ver voordat de zon opkomt.

Blues Before Sunrise is te zien tot 26 maart.