‘Stel eisen aan hulpmiddelen’

Elk ziekenhuis betaalt een andere prijs voor medische hulpmiddelen. Olivier Gerrits van Achmea stelt voor dat ziekenhuizen desnoods zelf kunstlenzen gaan maken.

Hij komt uit een familie van artsen, werd econoom en is vanaf april commercieel directeur van de zorgdivisie van Achmea. Nu nog onderhandelt Olivier Gerrits (38) namens de grootste Nederlandse zorgverzekeraar met ziekenhuizen. Die gesprekken gaan over wat goede medische behandelingen kosten en niet zozeer over wat de pacemakers, de kunstheupen en de stents kosten die daarvoor nodig zijn. Zorgverzekeraars zorgen dat behandelingen betaalbaar blijven. Hoe ziekenhuizen dat voor elkaar krijgen is aan hen.

Mededingingsautoriteit NMa liet onlangs een rapport opstellen waarin staat dat zorgverzekeraars zich wellicht wel met die medische hulpmiddelen zouden moeten bemoeien. De zorg zou er goedkoper door kunnen worden. Medische hulpmiddelen zijn in Nederland namelijk vaak duurder dan in landen als Duitsland, Italië en Spanje. Olivier Gerrits zegt dat zorgverzekeraars zich hier nu over buigen. „Het is zonde als geld dat geïnvesteerd zou kunnen worden in zorg of een lagere premie naar fabrikanten gaat.”

Hoe kunnen zorgverzekeraars ervoor zorgen dat medische hulpmiddelen goedkoper worden?

„Ik zag de afgelopen jaren hoe elk ziekenhuis een andere prijs betaalt voor stents of implantaatlenzen of kunstknieën. En hoe ze er meer voor betalen dan ziekenhuizen in andere landen, die gezamenlijk inkopen. We wilden er ooit als Achmea een slinger aan geven, zodat de prijzen zouden dalen. We waren bereid om met een inkooporganisatie en een investeerder een organisatie ervoor op te zetten. Niet als doel op zich, maar om de markt los te krijgen. Maar omdat toen net een aantal initiatieven was opgestart, vond ik dat we even moesten wachten. Nu, een paar jaar later, zie je dat een aantal initiatieven niet meer bestaat. De inkoopbedrijven die er nog zijn hebben het moeilijk en kunnen de hoge prijzen ook niet doorbreken.”

Gaan zorgverzekeraars zelf in medische hulpmiddelen handelen?

„Een verzekeraar kocht ooit pacemakers in en bood ze met korting aan cardiologen aan. Die wilden er niet aan. Het experiment mislukte. Het lijkt mij heel interessant om te kijken of we met de ziekenhuizen, de wetenschappelijke verenigingen en wij als verzekeraar de handen ineen zouden kunnen slaan om de macht van de fabrikanten te doorbreken. Ik stelde laatst cardiologen voor dat zij als beroepsgroep pacemakers zouden inkopen. Laat ik zeggen dat het voorstel niet met enthousiasme is ontvangen. Ik moet zeggen dat ik ook niet zeker weet of het zou helpen. Je onderhandelt met wereldspelers. In Duitsland kopen zo’n honderd ziekenhuizen samen in. Dat helpt. Als je dat hier doet, heb je het direct over alle Nederlandse ziekenhuizen. Ik weet niet of dat mag.”

Wat moet er dan gebeuren?

„We moeten leren van andere landen en markten. In India en China zie je dat ziekenhuizen zelf producten gaan ontwikkelen als ze die niet voor een redelijke prijs kunnen kopen. Er is een Indiaas ziekenhuis dat veel staaroperaties doet en wilde weten wat implantaatlenzen echt kosten. Ze gingen ze ontleden, bekeken de ingrediënten, berekenden de kostprijs. Toen geen fabrikant ze voor die prijs wilde leveren, zijn ze ze zelf gaan maken. Misschien moeten ziekenhuizen hier dat ook gaan doen.”

En medische apparatuur?

„Die ook. Echt. Ze maken er ECG-apparatuur, samen met fabrikanten, in een goedkopere variant. Maar als het gaat om high tech-hulpmiddelen kunnen we ook leren van een andere markt, de farmacie. Daar werd duidelijk dat al die medicijnen die net iets anders kunnen, helemaal niet verschillen. Fabrikanten doen dat zo lijken. Er komen steeds innovaties, waarbij – hoe zeg ik dat netjes – niet altijd duidelijk is of die wel nodig zijn. Producten krijgen net iets andere specificaties en worden dan duurder. De markt is niet transparant en fabrikanten houden dat graag zo. Het zou goed zijn als, zoals in de farmacie, er basale eisen aan medische hulpmiddelen worden gesteld. Dus dat we zeggen: we vinden een kunstheup goed en vergoeden hem in de basiszorg als hij aan die-en-die eisen voldoet. In de farmacie hebben generieke medicijnen zo voor een prijsdaling van negentig procent gezorgd.”

Worden pacemakers, stents en kunstknieën goedkoper als artsen bereid zijn van merk te wisselen?

„Er zijn allerlei redenen voor te bedenken dat ze dit niet graag doen. Artsen worden opgeleid met een bepaald merk. Of ze zijn gehecht aan de service. Fabrikanten hebben effectieve beschermingsconstructies. Ze zeggen: als je ons product in een ander land koopt, kunnen we je niet de service geven die je gewend bent. Het zou me niets verbazen als er ook koppelverkoop plaatsvindt. Dat als een ziekenhuis de prijs van een implantaat omlaag weet te krijgen, het de korting verliest op wegwerpartikelen als mondkapjes of verband. Soms is er sprake van sponsoring van artsen.

„Fabrikanten zijn winstgedreven organisaties. Er wordt nu strenger gelet op snoepreisjes en cadeaus, maar hun budget blijft onverminderd groot. Ze sponsoren daarnaast ook wetenschappelijk onderzoek, bijscholingen en congressen. Het zou niet verkeerd zijn als er regelgeving kwam waarmee de drijfveren van de fabrikanten van medische hulpmiddelen wat transparanter werden. Het is verkapte subsidiëring die openbaar zou moeten zijn. Nu is innovatief en waardevol onderzoek niet te scheiden van investeringen in behoud van marktpositie.”

Inkopers in ziekenhuizen kunnen dit patroon moeilijk doorbreken.

„Misschien moeten inkopers in ziekenhuizen meer invloed krijgen. Bij de onderhandelingen die ik met ziekenhuizen voerde zat nooit een inkoper van hen aan tafel.”