Column

Sexy Selexyz

Op de tijdschriftenafdeling van boekhandel Selexyz in Amsterdam lag ook het weekblad Elsevier. Een van de onderwerpen, aangekondigd op de cover: De teloorgang van boekhandel Selexyz. Wat ging er fout?

Ik keek om me heen: stond ik in een winkel die bezig was teloor te gegaan? Eigenaardige gewaarwording. Alsof ik me aan boord van een schip bevond waarvan de kapitein op het dek een lezing hield met de titel: Waarom wij binnenkort verzuipen.

Was het zó erg bij Selexyz? Als klant voelde je al wel een poos dat er iets mis was, het leek stiller geworden: minder klanten, minder personeel, minder boeken. Of was dat allemaal projectie omdat je uit de krant wist dat er problemen waren?

Uit het gedetailleerde artikel in Elsevier blijkt dat de boekhandelketen inderdaad in grote nood is. Er is sprake van een schuld van 15 miljoen euro, met als grote crediteuren distributiecentrum Centraal Boekhuis en ABN Amro. „Selexyz heeft een investeerder nodig met veel geld, dat is zeker’’, schrijft Elsevier. „Die zal zijn handen er vol aan hebben om de boekenpaleizen van weleer weer gezond te maken.’’

Oorzaken? De afgelopen vijf jaar is de omzet gedaald van 200 naar 90 miljoen euro per jaar. Volgens Elsevier verzuimde men Bol.com te kopen toen het nog spotgoedkoop was, en is de organisatie log en inefficiënt.

Ik citeer dit zonder enig leedvermaak. Want ik was verknocht aan de prachtige boekenzaken die aan Selexyz voorafgingen, zoals Donner in Rotterdam, Broese Kemink in Utrecht en Scheltema in Amsterdam. Daar kon ik met gemak enkele uren doorbrengen, bladerend, lezend, kuierend van afdeling naar afdeling. Niemand viel je lastig, niemand vroeg: „Kan ik u ergens mee van dienst zijn?’’

Mijn gewoonte is een boek te ‘proeven’ voor ik het koop door de eerste pagina’s en verderop willekeurig enkele passages te lezen. Dat kan in zulke ruim bemeten boekenzaken, bij Selexyz hebben ze zelfs bankjes waar je kunt neerploffen.

Ook toen de winkels onder de naam Selexyz verdergingen, kwam ik er aanvankelijk nog graag, maar misschien was het wel een teken aan de wand dat ze die idiote naam kozen. Hij is bedacht door het Amsterdamse merknamenbureau Globrands met de motivering dat het woord geassocieerd kan worden met ‘selectie’, het alfabet (de letters xyz) en het prikkelende woord ‘sexy’.

Een boekhandel die sexy wil zijn – mogelijk is het daar al fout gegaan. Ik weet nog dat ik die naam voor het eerst zag en hem niet goed kon uitspreken. Ook bij de spelling ervan heb ik nog lang getwijfeld.

Als Selexyz over de kop zou gaan, is dat een klap voor de hele boekenwereld: van schrijver tot uitgever. Voor de schrijver, weet ik uit eigen ervaring, was het bij Selexyz altijd prettig signeren en voorlezen. Slechts één keer ging het in mijn geval wat minder. Het was bij Selexyz in Amsterdam en ik moest met enkele collega’s iets voorlezen uit een eigen boek. De toehoorders kwamen allen uit het boekenvak. Het voltrok zich op een bovenverdieping waar men voor deze gelegenheid ook een bar had geïnstalleerd.

Spoedig overstemde het geroezemoes en het glasgerinkel aan de bar de woorden waar al die schrijvers zo lang aan hadden gevijld. De sprekers gingen reddeloos verloren, hun restte maar één vluchtweg: ook aan de drank. Zij beseften voortaan dat je beste lezers niet in, maar buiten het boekenvak zitten.

Misschien was Selexyz toen al te sexy geworden.