Sarkozy zegt sorry en vraagt de Fransen om een herkansing

Gelooft Sarkozy zelf nog wel in zijn herverkiezing? Het vuur lijkt te zijn verdwenen. Hij zelf maakt excuus voor wat niet is gelukt. ‘Ik kan niet alles realiseren in vijf jaar.’

Het had een beetje de week moeten worden waarin Nicolas Sarkozy zijn achterstand op François Hollande in de peilingen met enkele procentpunten zou goedmaken. Een opmaatje voor de grote verkiezingsbijeenkomst zondag in Villepinte, waar Sarkozy zijn programma bekend gaat maken. Maar het werd niet de week van Sarkozy, alweer niet. Integendeel, een deel van Frankrijk vraagt zich af of de president nog wel voldoende gemotiveerd is om zijn herverkiezing af te dwingen.

Het was één enkel woord dat de Fransen deed twijfelen: Oui. Ja, ik stop met de politiek als ik op 6 mei niet langer president van de republiek ben, zei Sarkozy in een radio-interview. Dat kan nauwelijks verbazen, want dat is wat Sarkozy altijd al heeft gezegd: na het presidentschap, of dat nu eindigt in 2012 of 2017, trekt hij zich terug uit de politiek en gaat hij iets anders doen. Wat precies weet hij zelf nog niet, maar Sarkozy heeft zakenvrienden genoeg om ergens een mooie baan aangeboden te krijgen.

De president wilde met zijn ‘ja’ alleen maar eerlijk zijn, maar zijn ‘bekentenis’ werd toch anders geduid. „Sarkozy denkt alleen aan zichzelf en maakt van zijn persoon de inzet van de verkiezingen, een soort referendum over het aanblijven van de president”, zei Marine Le Pen van het Front National.

Volgens de rechtse kandidaat Nicolas Dupont-Aignan heeft Sarkozy op deze manier definitief zijn nederlaag ingeluid, zoals de socialistische kandidaat Lionel Jospin deed in 2002. Er bestaat in de Franse politiek zelfs een term voor: du jospinade. Dat betekent zoveel als de eigen nederlaag voorspellen.

Gelijkaardige uitspraken waren er te horen in het kamp van de socialistische uitdager François Hollande. De kandidaat zelf had wel begrip voor Sarkozy. „Ik kan me voorstellen dat hij daaraan denkt als hij niet herkozen wordt”, reageerde Hollande.

Hollande wenste niet in te gaan op de vraag wat hij zou doen bij een nederlaag. „Ik praat alleen over wat ik ga doen als ik president zou worden, dat is het enige dat de Fransen moeten weten op dit moment”, zei Hollande op de stoep voor zijn campagnehoofdkwartier, met allemaal knikkende medestanders achter zich.

Bij de UMP waren uiteraard heel andere geluiden te horen. De kandidaat is vastberadener en energieker dan ooit, en zal tot de laatste snik strijden om het Elysée te behouden. Hij gaf alleen maar eerlijk antwoord op een duidelijke vraag.

„Eerlijkheid is zeldzaam in de Franse politiek, daar kunnen journalisten blijkbaar niet zo goed mee omgaan”, zei minister van Onderwijs Luc Chatel. Het verhinderde de meeste redacties niet om volop in te gaan op de vraag wie na Sarkozy de leider zal worden op rechts: de wat rustiger premier François Fillon of de flamboyante woordvoerder Jean-François Copé, twee heel verschillende persoonlijkheden. Sommige analisten sluiten zelfs niet uit dat het tot een splitsing komt binnen het UMP.

Al met al ontketende Sarkozy met een simpel ja een polemiek over zijn persoon en zijn partij, terwijl het deze week over zijn programma had moeten gaan.

Dinsdagavond was de president nog drie uur lang op televisiezender France2, maar veel indruk maakte hij niet. Hij bood er zijn excuses aan voor wat er de afgelopen vijf jaar niet was gelukt. „Ik kan ook niet alles realiseren in vijf jaar tijd. Voor sommige grote hervormingen is meer tijd nodig.”

Wat in de media werd opgepikt, was zijn voorstel om het aantal migranten dat jaarlijks Frankrijk binnenkomt te halveren tot 100.000. Echt veel aandacht kreeg dat niet, alsof niemand er nog rekening mee houdt dat Sarkozy zijn plannen zal kunnen uitvoeren.

Franz-Olivier Giesbert, de hoofdredacteur van het weekblad Le Point die een boek schreef over het mandaat van de president, zei aan het slot van de uitzending het heilige vuur te missen bij de president. „De sprankeling in uw ogen die u had in 2007 is er niet meer”, zei hij tegen de president. Die kon er even om lachen, maar tijd voor een antwoord was er niet meer.

En zo komt de campagne van Sarkozy maar niet op gang. In de tweede ronde zou hij tegen Hollande slechts 42 procent van de stemmen behalen. Nooit eerder stond een uittredend president er zes weken voor de eerste ronde van de verkiezingen zo slecht voor in de peilingen.