Grieken dankzij schuld-wisseltruc voorlopig gered van de ondergang

Griekenland is gered van een faillissement, voorlopig althans. Ruim 85 procent van de schuldeisers gaat akkoord met een forse korting op hun papier. De weg is nu vrij voor nieuwe miljardensteun.

De grote Griekse wisseltruc is gelukt. Meer dan genoeg schuldeisers van Griekenland hebben zich tot gisteren aangemeld om hun oude schuldpapier vrijwillig om te ruilen voor nieuw schuldpapier. Zo raakt Griekenland in één klap een dikke 100 miljard euro aan schuld kwijt en is een faillissement van het land voorlopig voorkomen.

Terwijl de officiële resultaten vandaag pas door het Griekse ministerie van Financiën bekend werden gemaakt, ging gisteravond de vlag al uit in Griekenland. Ambtenaren lieten toen anoniem aan internationale persbureaus weten dat het beter ging dan verwacht. Het zag er zelfs prachtig uit. Ofwel, al meer schuldeisers wilden meedoen aan de schuldsanering dan de Griekse overheid had verwacht. Vanochtend bleek dat in totaal de eigenaren van 172 miljard euro aan Griekse schuld zich aangemeld voor wat de grootste omwisseling van staatsobligaties ooit is.

Met deze schuldsanering is een Grieks faillissement – in ieder geval op korte termijn – voorkomen. Het land moest op 20 maart twee staatsobligaties aflossen met een totale waarde van 14,5 miljard. Maar daar was geen geld voor. Daarnaast was het slagen van de schuldsanering een voorwaarde van de Europese Unie aan het verstrekken van een nieuw steunpakket ter waarde van 130 miljard euro door de eurolanden het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Dat geld kan nu naar Griekenland overgeboekt worden.

De houders van Grieks schuldpapier ruilen hun oude obligaties in voor nieuwe die een lagere nominale waarde, een langere looptijd en een lagere rente hebben. Daardoor loopt het verlies voor beleggers op tot zo’n 75 procent. Veel beleggers hadden dit verlies al lang zien aankomen en hebben het Griekse schuldpapier het afgelopen jaar al enorm afgewaardeerd. Zo heeft ING bijvoorbeeld het afgelopen jaar al 80 procent afgeschreven op de portefeuille staatsobligaties. Verzekeraar Delta Lloyd had al 79 procent van de portefeuille afgeboekt. Voor veel partijen betekent deze deal met Griekenland dat ze iets meer terugkrijgen van de uitstaande schuld dan verwacht.

De schuldsanering is een van acties die de staatsschuld van Griekenland de komende jaren flink naar beneden moet brengen. Van een staatsschuld van 168 procent van het bruto binnenlands product (bbp) nu naar een niveau van 120 procent in 2020.

In totaal omvat de wisseltruc 206 miljard euro aan Griekse schuld. Houders van een schuld met een totale waarde van 172 miljard hebben zich aangemeld voor vrijwillige omwisseling van het schuldpapier. Dat gaat om Griekse staatsobligaties, maar ook om obligaties uitgegeven door Griekse bedrijven waarvoor de staat garant staat en obligaties door Griekenland uitgegeven onder internationaal recht.

Griekenland wil nu overige schuldeisers dwingen om ook hun oude schuldpapier om te ruilen. Dat is mogelijk doordat het land vorige maand een wet heeft aangenomen waarmee juridische clausules met terugwerkende kracht aan de obligaties zijn toegevoegd. Het land liet vanochtend weten dat het nu inderdaad een beroep gaat doen op deze zogeheten collective action clauses. Daarmee komt het bedrag op 197 miljard euro aan schuld, ofwel 95,7 procent van de schuldeisers.

Het restant van 9 miljard euro betreft obligaties die onder internationaal recht vallen, waardoor het moeilijk is voor de Griekse overheid om deze schuldeisers te dwingen het nieuwe schuldpapier te accepteren. Griekenland liet vanochtend weten dat de houders van dit schuldpapier nog twee weken de tijd krijgen om alsnog vrijwillig mee te doen. Het land heeft de afgelopen tijd gezegd dat er hoe dan ook geen geld is om deze leningen af te lossen. Deze schuldeisers laten het waarschijnlijk aankomen op juridische procedures.

Daarnaast waren er nog schuldeisers die niet akkoord gingen met het omwisselen van het schuldpapier, maar wel akkoord gingen met het gebruik van de collective action clauses. Kortom; ze doen het niet vrijwillig, maar Griekenland mag hen wel dwingen. In totaal gaat het om een groep schuldeisers die rond 9 miljard tegoed hebben. Zij hebben waarschijnlijk voor de optie gekozen vanwege de kredietverzekeringen die er afgesloten zijn op Grieks schuldpapier. Met zo’n zogeheten credit default swaps (cds) kan een schuldeiser zich indekken tegen een faillissement van een schuldenaar. Maar als de schuldsanering van Griekenland als vrijwillig geldt, hoeft er niet op deze kredietverzekeringen uitgekeerd te worden. Daarom hebben de houders van cds’en belang bij een gedwongen sanering.

De International Swap and Derivatives Association (ISDA) moet uiteindelijk beslissen of de eigenaren van deze kredietverzekeringen uitgekeerd zullen krijgen. De organisatie komt vanmiddag in Londen bij elkaar voor een besluit.

Maandag moet de daadwerkelijke ruil van obligaties plaatsvinden. Daarmee is het acute faillissement afgewend en moet Griekenland verder met bezuinigen en hervormen om de staatsschuld terug te dringen, zodat het in 2020 op 120 procent van het bbp uitkomt.