Een comazuiper is echt niet bezig met boetes

Steeds vaker belanden jongeren in het ziekenhuis met een alcoholcoma. Ziekenhuisdirecteur Herre Kingma wil dat zij zelf betalen voor de kosten. Ondoordacht plan, zeggen deskundigen.

Een café aan het Amsterdamse Thorbeckeplein maakt reclame voor happy hour. Ziekenhuisbestuurder Herre Kingma vindt het tijdelijk goedkoper aanbieden van drank schandalig, omdat het aanzet tot alcoholgebruik. Foto Hollandse Hoogte

Zeker, het is ernstig dat jongeren steeds vaker in het ziekenhuis belanden vanwege een alcoholvergiftiging. Maar om dronken patiënten nu zelf te laten betalen voor de medische hulp? Geen denken aan. Dat zeggen kinderartsen, gezondheidshoogleraren en onderzoekers in reactie op uitspraken van ziekenhuisdirecteur Herre Kingma. Kingma, voorzitter van de raad van bestuur van Medisch Spectrum Twente, wil „alcoholintoxicanten” laten opdraaien voor de medische kosten. Deze drinkers – vaak minderjarigen of jongvolwassenen – brengen zichzelf immers opzettelijk schade toe door uitbundig te drinken, redeneert Kingma. Hij denkt dat de maatregel „tientallen miljoenen euro’s” kan besparen.

Deskundigen verwerpen Kingma’s voorstel. Ronald Knibbe, bijzonder hoogleraar sociale epidemiologie van alcohol- en drugsgebruik: „Kingma gaat uit van de idee van eigen verantwoordelijkheid. Maar die geldt voor jongeren veel minder. Hun hersenen zijn niet volgroeid. Ze overzien de gevolgen van hun keuzes nog niet.” Kinderarts Nico van der Lely: „Krijgen pubers een biertje aangeboden, dan drinken ze het, ook al weten ze dat het slecht voor hen is.” Van der Lely is oprichter van de eerste Nederlandse ‘alcoholpoli’, een ziekenhuiskliniek in Delft gericht op de zorg aan jonge drinkers. „Die comazuipers zijn kinderen. De alcoholvergiftiging overkomt hen. Ze voelen het niet aankomen, gaan niet eerst waggelen zoals volwassen soms doen.” Bovendien, zegt Van der Lely: „Vaak zijn de kinderen die in mijn poli belanden, voor het eerst echt dronken.” De opname in de poli lijkt dus eerder het gevolg van onervarenheid dan van doorgewinterd doordrinken. „Om die kinderen nu te gaan straffen?”

Paul Lemmens, onderzoeker op het gebied van alcohol en drugs aan de universiteit van Maastricht, vraagt zich af hoe effectief Kingma’s straf zou zijn. „Het is niet aannemelijk dat jongeren door zo’n maatregel minder gaan drinken. Meestal drinken ze samen met vrienden, ze experimenteren. Dan zijn ze echt niet bezig met een mogelijke boete.”

Maar als die experimenterende jongere vervolgens buiten bewustzijn raakt, kan Kingma’s boete „drempelverhogend” werken, denkt Lemmens. „Jongeren denken dan wel twee keer na voordat ze de ambulance bellen. Ze laten die comazuiper misschien liever op een bankje liggen, dan dat ze een boete riskeren. En dat kan de comazuiper in levensgevaar brengen.”

Kingma zei gisteren tegen deze krant dat de strafmaatregel volgens hem juist „therapeutisch” kan werken. Jongeren zouden hun drinkgedrag verbeteren nadat ze een ziekenhuisrekening hebben betaald. Maar ook dat argument wordt verworpen. „Therapeutische werking? Prachtig, prachtig”, zegt Van der Lely. „Alleen blijkt uit Nijmeegs onderzoek dat zeker tweederde van de minderjarigen niet leert van negatieve ervaringen.”

Maar hoe moet het dan wel? Feit is dat het aantal jongeren dat met een alcoholcoma in het ziekenhuis belandt, fors stijgt. Het belangrijkste advies van Nico van der Lely: „Haal de alcohol weg uit de omgeving van het kind. Maak het minder beschikbaar.” Zoals hoogleraar Knibbe het zegt: „Betutteling is ouderwets. Maar bij drankgebruik zeg ik: veel betuttelen. Verhoog de wettelijke leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol van zestien naar achttien jaar. Beperk de openingstijden van cafés en disco’s. Sluit de deuren niet om vier uur ’s nachts, maar om twee uur. En verhoog de prijs van alcohol. Ontmoedig het drankgebruik.”

Supermarkten spelen ook een rol, zegt Wim van Dalen, directeur van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP). „Supermarkten werken nauw samen met de drankindustrie. Via prijsacties, bijvoorbeeld. Alcohol, een verslavende, schadelijke stof, wordt ingezet als lokmiddel.” Van der Lely: „Waarom sluiten we een supermarkt niet als die drie keer alcohol verkoopt aan iemand van onder de zestien? Daar moet de wetgever een rol spelen.”

En dan zijn er nog de ouders. Uiteraard spelen ook zij een rol bij het probleem van comazuipende kinderen. „Het heeft zin om nee te zeggen”, aldus Van der Lely. „Kinderen drinken minder als ouders hun de alcohol verbieden.” Volgens hem zijn ouders de belangrijkste „partij” om het alcoholprobleem aan te pakken. „Ouders zijn overal. Thuis, maar ook achter de bar van de hockeyclub of als wethouder in het gemeentehuis. Zij moeten kinderen beschermen.”

En de oplossing van Kingma? „Hij reageert op een misstand, dat begrijp ik wel”, zegt Van der Lely. „Maar het is een primaire reactie.”