Brazilië schiet tekort als BRIC-land

Brazilië maakt zijn status als een van de BRIC-landen niet waar. De groei van de Braziliaanse economie van 2,7 procent geeft aan dat het land niet langer een opkomende markt is. Dat ligt grotendeels aan de regering. Populistisch beleid heeft geleid tot groeiende overheidsuitgaven, terwijl regelgeving en bemoeienis risicofactoren zijn.

„Brazilië is het land van de toekomst – en zal dat altijd blijven”, grapten investeerders vroeger. Totdat Jim O’Neill van de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs de Zuid-Amerikaanse natie in 2001 meerekende bij zijn groep van grote, opkomende economieën onder de afkorting BRIC, voor Brazilië, Rusland, India en China. Onder voormalig president Lula da Silva versnelde het groeicijfer van het land vanaf 2003 inderdaad, aangedreven door stijgende grondstoffenprijzen.

Niettemin hield een opgeblazen overheidssector stand, en lijkt het erop dat de Braziliaanse neiging tot gebrek aan begrotingsdiscipline slechts tijdelijk is onderdrukt. Bovendien maakt Brazilië een overgang door naar de demografie van een ontwikkeld land die verlammend duur wordt. De Amerikaanse kredietbeoordelaar Fitch Ratings heeft onlangs onderzoek gedaan naar de pensioenstelsels van Braziliaanse staten en gemeenten, waar werknemers op elk gewenst moment met pensioen kunnen na 30 jaar dienstverband. Als aandeel van de totale uitgaven zijn de pensioenkosten van deze staten en gemeenten tussen 2005 en 2010 meer dan verdubbeld, tot 33,2 procent, concludeerde Fitch.

Het algehele groeicijfer van vorig jaar vertaalt zich tot slechts 1,6 procent per hoofd van de bevolking, met nauwelijks verbetering in de levensstandaard. Daar komt bij dat de overheidssector, zelfs na een aantal jaren van snelle groei, volgens gegevens van The Economist nog steeds een tekort heeft van 2,6 procent van het BNP. Ondertussen zijn prijzen van consumentengoederen het afgelopen jaar met 6,2 procent gestegen. Dat betekent dat de scherpe renteverlaging met 0,75 procentpunt tot 9,75 procent, die de centrale bank woensdag aankondigde, inflatie kan aanwakkeren. Hetzelfde geldt voor uitspraken van politici over stimulansmaatregelen.

De Braziliaanse groei in 2011 was voldoende om Groot-Brittannië voorbij te streven op de ranglijst van de grootste economieën ter wereld. Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat Brazilië zonder grondige hervormingen van de overheidssector opnieuw groeicijfers kan halen die passen bij een echte opkomende economie – het IMF houdt daarvoor een gemiddelde aan van 6 procent.

Bovendien zijn er vele tekenen van misplaatste overheidsbemoeienis met de industrie, inclusief de belangrijke energiebranche. Dat is evenmin een voorbode van een terugkeer naar hoge groei. Wellicht moeten beleggers Brazilië laten vallen uit het rijtje van de BRIC-landen.

Martin Hutchinson

Vertaling Frank Kuin