Ontzettend vervelend en best wel ontroerend

Extremely Loud & Incredibly Close

Regie: Stephen Daldry. Met: Thomas Horn, Tom Hanks, Sandra Bullock. ***

Jonathan Safran Foers boek Extremely Loud & Incredibly Close gaat over het jongetje Oskar – in de verfilming is hij elf jaar, in het boek negen. Zijn vader is een slachtoffer van 9/11. Een jaar na dato luistert Oskar nog elke dag naar zijn negen afscheidsboodschappen op het antwoordapparaat. Als hij tussen de spullen van zijn vader een zakje met een sleutel vindt, denkt hij dat de sleutel hoort bij iets wat zijn vader voor hem bewaarde. Op het zakje staat de naam Black, dus gaat Oskar op zoek naar alle ruim vierhonderd Blacks in New York. Een zoektocht die wordt bemoeilijkt door Oskars eigenaardigheden. Zelf vermoedt hij dat hij het syndroom van Asperger heeft, een hoogfunctionerende vorm van autisme. Dat kan: Oskar is buitengewoon intelligent, met obsessief gedrag. Hij heeft diverse preoccupaties, maar weet zich geen raad met emoties. Ook lijdt Oskar aan fobieën: zo durft hij geen bruggen over, schommelen is eng en hij reist niet per openbaar vervoer.

Het lukt Oskar niet zijn verdriet over de dood van zijn vader te delen met zijn moeder. Wel voelt hij een band met zijn opa, een kluizenaar die het bombardement op Dresden meemaakte en sindsdien niet meer praat. Het levert een gekunstelde overeenkomst op: beiden zijn getekend door trauma en wijken sociaal af.

Het lukt Stephen Daldry vrij goed het sentiment dat inherent is aan het verhaal te vermijden. Alleen aan het eind wordt het uitgemolken, als de muziek aanzwelt en Oskar zijn catharsis beleeft. De film melodrama of buitenissige personages verwijten, zoals her en der gebeurt, is vreemd; die zitten immers al in het boek.

De verfilming kreeg ook eenzelfde gemengde ontvangst als het boek. Je bent geroerd of je voelt je gemanipuleerd. Of een beetje van beide. Alles ligt gevaarlijk dicht bij kitsch; de met zijn tamboerijn rammelende Oskar kan je soms wel schieten, maar Daldry maakt hem ook innemend. Een symbool voor de hele film: soms strontvervelend en zeer ergerlijk, uiteindelijk best ontroerend.