Lehman Brothers wonderbaarlijke wederopstanding

Alsof 42 écht het magische cijfer is waarin de antwoorden besloten liggen van de mysteries van het leven, het universum en wat niet al. 42 maanden is de tijd die Lehman Brothers heeft doorgebracht in ‘Chapter 11’, de Amerikaanse variant op een faillissementsprocedure, waarin een bedrijf de kans krijgt een doorstart te maken. De ineenstorting van de zakenbank veroorzaakte in 2008 een mondiale financiële crisis. Helaas biedt het feit dat de geest van deze firma drieëneenhalf jaar later de faillissementsprocedure blijkt te hebben overleefd niet eens een symbolisch vleugje hoop dat de crisis werkelijk voorbij is.

Het faillissement van Lehman Brothers was heel anders dan dat van een onderneming als American Airlines, en leek ook niet op de snelle wederopstanding van firma’s als Chrysler en General Motors. De zakenbank heeft haar voornaamste bedrijfsonderdelen al een paar dagen na haar ondergang afgestoten. De divisie voor vermogensbeheer ging naar haar partners, de Amerikaanse beursmakelaardij ging naar Barclays, en de Europese en Aziatische activiteiten naar Nomura.

Sindsdien is Lehman Brothers vooral een gigantische oefening in de liquidatie van bezittingen geweest, waarover de schuldeisers ruzie konden maken. De crediteuren hebben voor ruim 300 miljard dollar aan claims op tafel gelegd, waarvan ze in de loop der tijd waarschijnlijk zo’n 65 miljard dollar daadwerkelijk zullen terugkrijgen. Dit proces is een gestage bron van inkomsten geweest voor advocaten en andere adviseurs, die bij de curatoren van de bank voor 1,5 miljard dollar aan rekeningen hebben ingediend.

Inmiddels is het ergste van de crisis voorbij, althans in de Verenigde Staten. Maar de gevolgen zijn nog steeds voelbaar. Andere bedrijven, die in september 2008 in een Chapter 11-procedure terecht kwamen, zijn nog steeds niet uit de problemen.

De belastingbetalers hebben tot nu toe 180 miljard dollar op tafel gelegd om Fannie Mae en Freddie Mac drijvende te houden, zonder dat er sprake is van enige betekenisvolle hervorming. Verzekeraar American International Group (AIG) heeft een deel van de ontvangen hulp terugbetaald, maar wist vorig jaar een rendement van slechts 2,3 procent op het aandelenkapitaal te verwezenlijken.

De mengeling van de nog niet geheel uitgekristalliseerde nieuwe regels, het trage Amerikaanse economische herstel en de Europese crisis rond de staatsschulden zorgt ervoor dat banken en verzekeraars moeilijk winst kunnen maken. Het is eveneens onduidelijk of het financiële systeem nu beter bestand is tegen een ineenstorting à la Lehman Brothers, ondanks de hoop die de hervormingen in de Verenigde Staten en elders hebben opgewekt.

Het meest veelzeggend is wellicht dat westerse regeringen en belastingbetalers de financiële markten nu veel meer moeten steunen dan tientallen jaren het geval is geweest, en dat dit waarschijnlijk nog wel even zo zal blijven. Het feit dat Lehman Brothers de faillissementsprocedure heeft overleefd, is wel een soort mijlpaal. Maar voor de toekomst van het financiële systeem is het irrelevant.

Vertaling Menno Grootveld