“In Argentinië heeft iedereen een mening over Borges”

Prinses Máxima met een exemplaar van Borges' Alle gedichten (Foto Keke Keukelaar)

Radiomaakster Marlous Lazal trok voor een documentaire door Zuid-Amerika om uit te zoeken wat schrijver Jorge Luis Borges nog bij de mensen losmaakt. “Hij is diep doorgedrongen tot de kern van de Argentijnse identiteit.”

Marlous Lazal zong vroeger tango’s. Sommige liedteksten van die tango’s waren geschreven door Jorge Luis Borges, de schrijver die ze destijds alleen kende van een boek als De Aleph.

“Ik raakte in hem geïnteresseerd toen ik erachter kwam dat Borges het in die tangoteksten zo druk had met stoere mannen en heldenmoed. Ik vond het fascinerend dat zo’n erudiet man als een schrijver zo geboeid was door messentrekkende macho’s.”

Heimwee naar het heden heet de documentaire die Lazal maakte. Ze trok door Uruguay en Argentinië om te zien of Borges nog leeft in die landen. “Meteen in de eerste boekwinkel die ik binnen stapte was het al raak. Borges was een tegenstander van dictator Perón en steunde aanvankelijk de staatsgreep  van Jorge Videla. Hij heeft zich later wel gedistantieerd van Videla’s junta, maar helemaal klaar zijn ze in Argentinië nog niet met Borges’ politieke standpunten. Een vrouw in die boekhandel zei meteen tegen me dat linkse mensen niet zo veel met het werk van Borges op zouden hebben.”

Volgens Lazal “heeft iedereen in Argentinië een mening over Borges”. “Van taxichauffeurs tot bestuurders. Hij is diep doorgedrongen tot de kern van de Argentijnse identiteit. Men kan niet om hem heen, lijkt het wel.”

Dat lijkt vooral met de opvattingen van de publieke figuur Borges te maken te hebben overigens. “Iedereen heeft z’n mening klaar, maar het is maar ten zeerste de vraag of iedereen z’n boeken wel heeft gelezen.”

Borges bracht een groot deel van zijn leven door in bibliotheken en woonde een groot deel van zijn leven bij zijn moeder. Lazal sprak een vriend van Borges die hem uitlegde waarom zo iemand juist over messentrekkers schrijft. “Hij wilde personages creëren die in niets op hemzelf leken.”

Heimwee naar het heden is komende zondag om 21.00 uur te beluisteren op Radio 1.