Geen wreedheid in De zoektocht

‘De pop op dit strookje is te zien in een vitrine van het museum van Auschwitz. Ik zag hem bij mijn bezoek aan het kamp en zo is hij in het verhaal terecht gekomen.

„Dit is het meest wrange moment van de strip. Even daarvoor zegt het meisje nog tegen haar pop dat ze niet bang hoeft te zijn. Dat is vlak voor ze wordt vergast. De pop in de vitrine is ook kapot, dus je kan je voorstellen dat het zo is gegaan. Een verhaal voor kinderen moet niet te confronterend zijn, dus ik teken geen lijken en wreedheden. Dit beeld is veelzeggend genoeg.

„Ik heb zelf het initiatief genomen om educatieve strips te gaan maken. In een artikel las ik dat studenten Hitler op een tijdbalk niet konden plaatsen: leefde hij nou voor of na Napoleon? Dat kan toch niet waar zijn, dacht ik. Zelf ben ik ooit door strips in geschiedenis geïnteresseerd geraakt. Toen ik tien was, verscheen er een gelegenheidsstripje over 25 jaar vrede in Europa en dat raakte me.

„Met het idee een educatieve strip over de Tweede Wereldoorlog te maken ging ik naar de Anne Frank Stichting. Mijn gesprekpartners waren er wel voor te porren. Na enige aarzeling ging ook de directie overstag. Het ministerie van VWS wilde het plan subsidiëren. Ruud van der Rol en Menno Metselaar van de Stichting hebben met mij een synopsis gemaakt van wat De Ontdekking werd. Ik heb dat uitgewerkt.

„Bij het maken van opvolger De zoektocht leek een een bezoek aan Auschwitz mij onontbeerlijk. De Anne Frank Stichting organiseert elk jaar een studiereis en ik kon mee, ook naar, Sobibor en Majdanek. Dat was heftig. Misschien wel te.

„De dimensie van deze moord op miljoenen vat je niet bij het zien van foto’s of films. Als je Birkenau binnenkomt, door die beroemde poort met rails eronder, zie je een kamp dat reikt tot aan de horizon. Onvoorstelbaar, zo groot. Dan krijg je het keihard voor je kiezen. Heel veel mensen hielden het niet droog. Thuis kreeg ik het te kwaad toen ik het allemaal aan mijn vrouw vertelde.

„De verantwoordelijkheid om deze tragedie correct weer te geven drukte zwaar op me. Bij het tekenen keek er een batterij deskundigen mee over mijn schouder, onder wie historici van het NIOD. Als bij de Wannsee-conferentie Mercedessen komen aanzoeven, dan sneeuwt het licht op mijn tekening. Zo’n detail werd uitgezocht. Iemand keek wat voor weer het die dag was in Berlijn. Die nauwgezetheid en controle gaan ver, maar ik stel er eer in. Als de kennis er is, dan benut ik die ook.”

„Alle drie de albums zijn raamvertellingen, waarbij een grootouder vertelt aan een kleinkind. Die methode hebben we bedacht om zoveel mogelijk informatie te kunnen overbrengen. Het is ook aangetoond dat mensen traumatische verhalen makkelijker delen met hun kleinkinderen dan met hun kinderen.”