EU en campagne tegen Kony versimpelen beeld

Twee propagandafilmpjes verspreidden zich de laatste dagen bliksemsnel via YouTube. Ze hebben meer met elkaar gemeen dan je op het eerste gezicht zou denken.

De eerste is een officieel reclamespotje van de Europese Unie (EU) voor uitbreiding van het aantal lidstaten, onder het motto Growing Together. Na heftige kritiek en hoon wegens vermeend racisme, werd het schielijk teruggetrokken, maar is natuurlijk niet meer echt van het web te verwijderen.

Het duurt anderhalve minuut en is nogal mooi gemaakt, mede door een aan een spaghettiwestern of Tarantino herinnerend fluitje op de soundtrack. We zien een Europese vrouw in een gele jumpsuit in een verlaten fabriekshal. Ze wordt achtereenvolgens belaagd door een Chinese of Japanse karateka, een muzelman met kromzwaard en tulband en een zwarte beoefenaar van de Braziliaanse vechtkunst capoeira.

Op wonderbaarlijke wijze vermenigvuldigt de gele vrouw zich. De dames scharen zich in lotushouding rond de indringers en veranderen in een cordon van gele sterren. De exoten zijn omsingeld door de Europese vlag en dan lezen we dat we sterker zijn, naarmate we met meer zijn: ec.europa.eu/enlargement.

Belachelijk en volstrekt politiek incorrect, maar ik moest er stiekem verschrikkelijk om lachen, omdat de EU zich hier precies bedient van de retoriek van zijn grootste vijand, de xenofobe angst. En het klopt nog ook, dat Europa alleen economisch en politiek kan overleven, als het zich verenigt. Nooit meer doen, hoor, Brussel!

Daarentegen is Kony 2012 politiek zo in orde, dat de video van een half uur in twee dagen meer dan zeven miljoen keer bekeken werd. Jason Russell, een activist uit San Diego, legt daarin onder meer aan zijn driejarige zoontje uit dat er in deze film een slechterik is die gepakt moet worden. En dan legt hij een foto op tafel van Joseph Kony, de bloeddorstige krijgsheer van het Verzetsleger van de Heer, dat al tienduizenden kindsoldaten ronselde in Oeganda.

Russell, die zichzelf elders beschrijft als „een baby van Oprah, Steven Spielberg en Bono”, roept via alle trucs die de sociale media mogelijk maken de wereld op om deze man te stoppen. Op 20 april moet iedereen wakker worden in steden en dorpen vol geplakt met Kony’s tronie en vóór het einde van het jaar dient hij in Den Haag gevangen te zitten.

We kunnen daartoe ook al armbandjes bestellen. Het doel is goed, het gebruik van het internet uiterst bekwaam, maar ik kan me toch ook iets voorstellen bij de kritiek dat Russell doet aan leunstoelactivisme: met een paar klikken de wereld verbeteren.

Beide politieke virals zijn goed bedoeld, maar schieten in de versimpeling hun doel voorbij.